Kitap Künyesi
Yazar: Fakir Baykurt
Yayın Evi: Papirüs Yayın Dağıtım
İSBN: 9789756999349
Sayfa Sayısı: 351
--reklam--
Köy Enstitülü Delikanlı Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti
FAKİR BAYKURT, 65 yaşına kadar olan yaşamını bölüm bölüm yazdı. Pek çok olayı, insanı özenle anlattı. Acısıyla tatlısıyla bir "nehir roman" çıktı ortaya. Yazınımızda örneği az. Akçaköy´de, o yüksek göklerin altında doğan, yoksulluk yüzünden köyün sığırını sıpasını güden çocuk, evlerinde bir tek kitap olmadığı, anası babası okuma yazma bilmediği halde nasıl ünlü bir öğretmen, yapıtları sahneye, perdeye aktarılan, yabancı dillere çevrilen bir yazar oldu' O öğretmen, o yazar nasıl çalıştı, savaştı' Fakir Baykurt doğruları ve yanlışlarıyla birlikte hepsini ortaya serdi. Özellikle yoksul halk çocukları, gençler, bunları sabırla okumalı. Bulacakları "öğrenceler" olabilir.
--reklam--
Köy Enstitülü Delikanlı Alıntıları - Sözleri
- "Siz böyle kitaplar okumaya nasıl alıştınız?” “Gayet basit! Her gün yemek yemeye nasıl alıştıysam! Her gün bir şeyler yiyorum. Niçin? Midemi doyurmak için. Bilir misin, insanın midesi gibi kafası da acıkır. Kafayı doyurmak için de okumak gerekir. Bu yüzden okuyorum.”
- Anama sıkı sıkı söyledim: “Kitaplarımı kimseye verme, gitti mi gelmiyor!”
- "Siz böyle kitaplar okumaya nasıl alıştınız?" diye sordum. "Gayet basit! Her gün yemek yemeye nasıl alıştıysam! Her gün bir şeyler yiyorum. Niçin? Midemi doyurmak için. Bilir misin, insanın midesi gibi kafası da acıkır. Kafayı doyurmak için de okumak gerekir. Bu yüzden okuyorum."
- Gereksiz tartışmaları, yararsız kavgaları bırakıp okuyacaksın.
- Sevi söndürmek ocak söndürmekten, sevi öldürmek insan öldürmekten az mı kötü?
- « Böyle hayat neye yarar? Duman değil, İnsanların ömrü tüter bacalarda..» /Gönen Mektubu
- Politikacılar bunu seçim kampanyasında kullanıyor. Kız erkek birlikte okuduğu için zina aldı yürüdü, helalar çocuk doldu, diye yayım yapıp halkın kafasını bulandırıyor, ozellikle köy kızlarının okumasını engelliyorlar. Asıl bunları koğuşturmak gerekmez mi?
- Türkiye'nin yönetimi nelerle uğraşıyor? Yok yok, köprü yok, yolsuzluk diz boyu. Onlara bakmıyor, kız öğrencilerle erkek öğrencileri ayırıyor!
- Mustafa ağabey Anatole France’ın bir sözünü güzel yazısıyla yazıp dolabın iç kapağına yapıştırmış: " Lütfen benden ödünç kitap istemeyin. Çünkü ben bu kitaplığı ödünç alıp da geri vermediğim kitaplarla oluşturdum. " /Anatole France
- İçimin acılarını dışarıdan kim bilsin? Kafam kazan, içim altüst
- Öyle ters iş ki! Ortada oy verecek parti yok.
- Ben de onu duymazlıktan geliyorum
- Ah kitaplar parasız olsa! Ya da herkesin kitap alacak parası olsa! Yoksulluk en kötü kıyım insanlara. Evet kıyım, zulüm!
- Parası olmayan ne yapsın peki? Ak kitaplar parasız olsa! Ya da herkesin kitap alacak parası olsa! Yoksulluk en kötü kıyım insanlara. Evet kıyım, zulüm!
- İnsan ister çocuk ister büyük olsun,akıl mantık sahibidir.Bunlarla kendini düzeltir,yetiştirir.
--reklam--
Köy Enstitülü Delikanlı İncelemesi - Şahsi Yorumlar
Gönen Köy Enstitüsü'nde Geçen Acı - Tatlı Yıllar: Köy Enstitülü Delikanlı, Fakir Baykurt'un özyaşam serisinin ikinci kitabı. Bu kitapta Fakir Baykurt; serinin ilk kitabı olan ‹Özüm Çocuktur›un son sayfalarında Gönen Enstitüsü'nde okumak için yola çıkan Tahir'in, 1943 - 1948 yılları arasında köy enstitüsünde geçen delikanlılık yıllarını anlatıyor okuyucusuna. 17.000 köy çocuğunun okuma olanağı bulduğu enstitülere girmeyi başaranlardan biridir Tahir. Kendi ifadesiyle vermek gerekirse 'dört yıl, altı ay, beş gün' kaldığı enstitüde, burada geçirdiği öğrencilik yıllarının -yarısını cennet, yarısını cehennem- sayar, Baykurt. Bu nedenle kitapta öğrencilik dönemindeki anılarını iki ana başlıkta toplamış: - Köy Enstitülü Delikanlı / Cennette Gibi (s.7 - 201) - Köy Enstitülü Delikanlı / Kırağılı Yıllarda (s. 211 - 417) - Cennet Gibi Yıllar: - • 14 yaşındaki Baykurt, Gönen Köy Enstitüsü'ne, İkinci Dünya Savaşı'nın kızıştığı bir dönemde, 1943 yılı Mayıs ayında gelir. Evlerinde 'taşın taşı yediği, beş kuruşun yoğu yok' olduğu dönemde annesi ve kardeşlerini ardında bırakan Tahir, ilk zamanlarda ailesinin özlemine dayanamaz. Ancak içinde yittikleri yoksulluktan kurtulmanın tek yolu öğretmen çıkmak, yoksul annesini ve kardeşlerini gözetmektir. Kendine verdiği sözleri hatırlatarak içindeki özlemi bastırmaya çalışan delikanlı Tahir'in özlemi koyulaştığında, ağlama isteği çöktüğünde en büyük dayancı yazdığı şiirler olacaktır. • Tahir ve arkadaşları enstitüde, yarışa kakışa derslerine devam ederken dünyada savaşın devam ettiği yıllar olduğu için devlet bütçesinin yarısı savunmaya harcanır. Şehirlerde her şey karaborsadır; ekmek, şeker, yağ, basma, bez karneyle alınır. Rahatlığın, dirliğin hiçbir yerde olmadığı; açlığın, kıtlığın köylerde bile hissedildiği yıllar.. Tahir ve arkadaşları, devlet okulunda olmalarına rağmen, durumları iyi değildir. Bakanlık bütçesinde enstitülere ayrılmış olan ödenek azdır. Ekmeğin hamuruna patates katıp yemek zorunda kalırlar. • Tüm bu şartlar altında dahi bu dönem, Fakir Baykurt için 'cennet gibi' dediği yıllar olacaktır. Çünkü enstitü bir arı kovanı gibidir. İşe ve bilgiye aynı oranda önem verilir. Çalışmak, iş ve eğitim iç içedir. Bir yandan okuma alışkanlığı kazandırılırken, diğer yandan yazan öğrenciler desteklenir, ödüller verilir. Birbirlerini ve yönetimi eleştirme hakları vardır. Şiirler, koro, türküler, monologlar, taklitler, halk oyunları birbirini izleyen eğlenceleri, yurt gezileri, törenleri ve özgür okuma saatleri vardır. Kısacası enstitüde öğrencilere değer verilmiş, bir aile havası oluşturulmuş; öğrenirken eğlenmiş hem de üretmişlerdir. - Kırağı Yıllar: - Dünyaya yaşanan savaş, ülkede yaşanan siyasal değişmeler, enstitülerin koşullarını da olumsuz anlamda etkiler, Fakir Baykurt'un 'cehennem - kırağı' dediği yıllar başlar. • 1945’in ağustosunda Amerika Japonya’nın üstüne ilk atom bombasını atınca bütün dünya gibi Köy Enstitüsü de çalkanır. Altı yıl süren savaşın sonunda dünya değişmeye başlar. Kıtalar, yurtlar bölünür. Savaş yıllarında tek partiyle, sıkıyönetimle yönetilen halkın, yoksulluğun ağır yükünü çekmeye devam ettiği yıllar.. Marshall planı ve Truman Doktrini ile dış politikaya yön veren Amerika iç politikada da söz sahibi olur. Halk Partisi yaklaşan seçimleri kazanabilmek için sürekli ödün verir. Gizli örgüt kurmak suçundan aydınlar içeri alınır, gazete ve dergiler kapatılır. • Tüm bu yaşananlara bağlı olarak 1946'da Gönen Enstitüsü'nün de güzel havası değişir. Ankara’da enstitülerin yönetimi el değiştirir, bütün köy çocuklarının baba bildiği Hakkı Tonguç, görevinden alınarak, Talim ve Terbiye Kurulu üyeliğine getirilir. Gönen Köy Enstitüsü müdürü Ömer Üzgil de görevden alınır. Recep Peker hükümetinin kurulmasıyla enstitülerin 'ıslah' edilmesi, oralarda okuyan gençlere “milli ideallerin kazandırılması” gibi yeni ilkeler benimsenir. "Yukardan gelen koca bir dağ Enstitünün üstüne çöktü. Kimse bizi kurtarmıyor." (s.337) • Enstitü, üzerinde kara bulutların dolaşmaya başladığı bu dönemde okulda eğitim gören öğrencilerin üstüne artık despotizm - sıkıyönetim gelmiştir. İş içinde eğitim bırakılmaya başlanırken, üretime eskisi kadar önem verilmez. Öğrencilerden her şeye itaat etmesi, boyun eğmesi beklenir. Türk! ahlakının ilkelerine uygun olarak kız - erkek karışık okutulmamaya başlar, abone oldukları dergiler ise iki gün incelendikten sonra verilir, posta işleri de sıkı bir denetim altındadır, okuma özgürlüğü kısıtlanır, yazdıkları yazılar bir suç unsuru kabul edilir. ( Bu nedenle Fakir Baykurt, yazdığı şiirlerini saklar, okuduğu kitapların üstüne gazete geçirir. ) Enstitü hakkında her yerde sinsi dedikodular yapılır, burada okuyanlar karalanır. Kısacası; enstitüler, kapısı kapatılmadan önce yok edilmeye başlanmıştır. Buraya kadar Köy Enstitülü Delikanlı'da Fakir Baykurt'un öğrencilik yıllarını neden iki döneme ayırdığını açıklamaya çalıştım. Baykurt'un anıları, aynı zamanda öğrencilik döneminde dış dünyada yaşananların ve ülkemizde siyasal iktidarda yaşananların enstitüler üzerindeki etkisini ortaya koyuyor. Baykurt'un cennet gibi yıllarda anlattığı enstitüdeki hoşgörülü, özgür; eğitime, sanata ve üretime önem veren ortamı meyvelerini vermeye fırsat bulamadan ülkenin siyasetine kurban gittiğini görüyoruz. Fakir Baykurt'un enstitüde geçirdiği 5 yıl ise onun için büyük bir aydınlanma, uyanış olmuştur. Bir köy çocuğu olarak artık sadece kendisi ve ailesini kurtarmanın değil, uyuyan köylülerin uyandırılması gerektiği amacını da taşıyordur: « - Yazdığın şiirler taşlamalı? - Kitapları bırakıp şiirlere geçtiniz! Onları da mı söylediler? Evet taşlamalı. Çünkü bir köylü çocuğu olarak orada aynı zamanda köylülerim için dirsek çürütüyorum. Eğer gerçekleri yazmayacaksam niçin çürütüyorum? Enstitüyü bitirip döndükten sonra ben de kadın erkek köylülerim gibi susacak mıyım? Böyle mi istiyorsunuz? Susacaktım niçin gittim enstitüye? Kalır, çobanlığı sürdürürdüm köyümde. Okuyacağım diye yorulmazdım. - Dur! Dur, kaptıkaçtı gibi aldın başını gidiyorsun! Devrilip yanacaksın! Kim kurtaracak seni alevlerin içinden?” - Ben halkımızdan ayrı kurtulmak istemiyorum. Kimse alevlerin içinden kurtarsın istemiyorum. Hem de göreceksiniz enstitüyü bitirip öğretmen olacağım.» (s.355) (The Misanthrope)
Aydınlanma okulları: yazar/fakir-baykurt özyaşam öyküsünün ikinci kitabı kitap/koy-enstitulu-delikanli--160971 . İlk kitap olan kitap/ozum-cocuktur--174969 , Gönen Köy Enstitüsüne kayıt olmak için köyden ayrılırken tamamlanmıştı. Bu kitap, onun Gönen Köy enstitüsünde geçirdiği 5 yılı derlemiş. Fakir Baykurt'un ilkokulu bitirdikten sonra eğitim gördüğü Gönen Köy Enstitüsünde geçirdiği 5 yıl onun, gözünü açma yolunda, bireyliğe adım attığı , kendi kabuğunu kırıp ,dünyayı tanıdığı, yaşadıkları haksızlıkları gördüğü, beylerin sürekli kayırıldıklarını anladığı yıllar. Ve bu tüm ayrıntılarıyla yaşadığı coğrafyanın ne menem bir yer olduğunu anlaması 1940'lı yıllarda , köy enstitüleri aracılığıyla gerçekleşiyor. Bu kitap onun okul hayatı boyunca yaşadığı güzel anıları anlatmasının yanında, daha da fazla yaşadığı haksızlıkları anlatıyor. Aslında tarih tekerrürden ibarettir sözünün doğruluğunu, ya da bizim sürekli hep aynı hataları yaptığımızı da anlatıyor. 1940'lı yıllar. Büyük liderimiz ebediyete uğurlanmış, arkada birbirini yemek için ve onun yaptığı büyük devrimleri baltalamak için hazır kıta bekleyen bir meclis bırakmış. Bu meclisin ilk görevi , ilk yıllarda büyük bir cesaretle reisicumhur İsmet İnönü'nün desteğiyle kurulan köy enstitülerinin altını oymak oldu. Siyasilerin köy enstitülerine nasıl sapıkça baktıklarını anlatıyor biz okurlara bu kitap. Hasan Ali Yücel ve Tonguç'un büyük emekler vererek ilmek ilmek ördükleri bu okulları, hakret ederek, söverek, iftira ederek nasıl yerle bir edildiğini anlatmış Fakir Baykurt. Bu mükemmel okulların oy uğruna ve din bizzat devreye sokularak nasıl... Fakir Baykurt'un daha enstitüye girmeden keşfettiği bir yeteneği vardı. O da şiir. Gerçekten çok iyiydi bu konuda. Çeşitli gazete ve dergilerde şiirleri çıkınca mutluluktan havaya uçmuştu. Ve onun şair özelliği, kendinden önce bu mecrada Türk tarihine model olmuş iki şair, hatta daha doğrusu iki mükemmel aydın, Nazım Hikmet ve Sabahattin Ali onun hayatına dokunmuş iki şahsiyet olarak sivriliyor. Her ikisiyle de özel olarak ilgileniyor, ancak her ikisi de yasaklı olduğu için onların şiirlerine erişimi kolay olmuyor. Kaçak göçek bulduğu kitapları adeta içiyor, ezberliyor. Onların bu ülke insanı için yaptıklarını anlamaya çalışıyor. Tabii o yıllarda Nazım hapiste, Ali ise dışarda hapiste. Özellikle o yıllarda çıkan sol dergilerde ki, Marko Paşa bunlardan biri, kendi kişiliğini şekillendiriyor. Yasaklı kitap Sırça Köşk yatağının altında bulununca, okulun faşist öğretmenleri onu okuldan atmak için can siparene çalışıyorlar. Faşistler nerden çıktı peki? İnönü kendi desteklediği okullarda niye bunlara izin verdi? Oy kaygısı arkadaşlar. Belki bu kadar basit değildir, çünkü 2. Dünya savaşı yıllarında yukselen bir faşist eğilim var ülkede. Öyle ki Hitler sanki din kardeşleri. Öyle bir hiaye de uydurdular gerçi. Özellikle 1946 seçimlerinden sonra İnönü'nün bu okulların tırpanlanmasına izin verdiği, seyirci kaldığı da bir gerçek. Önce Hasan Ali ve Tonguç görevlerinden alındı, yerlerine faşitler atandı, sonra bu okullardaki değerli eğitimcileri uzaklaştırıp yerlerine kendi yancılarını getirdi. Böylece son 2 yılı da acaba mezun olabilecek miyim kaygısıyla geçti yazarın. Çünkü bu haksızlıklara karşı oldukça faaldi ve bu da okul yönetiminin hiç hoşuna gitmiyordu. O mezun oldu, ama Nazım ve Ali o kadar şanslı olamadılar. Nazım hala hapisteydi, Ali bir kumpasla öldürüldü. Daha niceleri soruşturuldu, takibata uğradı. Özgürlükleri ellerinden alındı. Neden? Kominizmle mücadele için. (...) Bu başlık altında çok yazasım var, ama her konusu geçtiğinde yazdım, tekrara düşmemek için atlıyorum. Şunu net olarak görüyoruz bu kitapta. Okumaya aç bir çocuk. Ne bulursa okuyor. Ayırt etmeden. Çevresinde o kadar değerli öğretmenleri varmış ki, ona iyibir rehber olabilmişler. Düşünün ortada kitap yok, dergi yok, olanlara da zor ulaşılabiliyor. Birçoğunun basımı yasaklı v.s. Böyle bir ortamdaki açlığa bakar mısınız? O , kendine amaç olarak kendini eğitmeyi, sonra da yoksul köylü çocuklarını eğitip, önce onları sonra köyleri aydınlatmayı amaç edindi. Onları derin uykularından uyandırmayı. Ama hep engellerle karşılaştı. Kitabın bazı satırlarında, bu insanların hiç mi utanması yok, sorusunu sıklıkla soruyorsunuz. Ama cevap bulamıyorsunuz. O gün de , bugün de... kendinize iyi bakın... (Barış)
Köy Enstitülerini ilk defa lisenin başlarında duymuştum. Hiç sevmediğim, sapık zihniyetli bir öğretmenimiz bahsederdi. O zamanlar hocaya duyduğum antipatiden dolayı pek dinlememiştim anlattıklarını. Ama şimdi araştırınca adamın anlattığı tek faydalı ve mantıklı şey buymuş, bunu da ön yargımdan dolayı ben geç öğrendim... İnsan, böylesine faydalı ve eğitime ihtiyacı en fazla olan köylülere yararlı olabilecek uygulamanın kaldırılmasına çok üzülüyor. Ya zaten ne zaman fakirlerin, güçsüzlerin yararlanabileceği bir iş yapılmış ki?.. Felsefeden derslerinden tanıdığımız filozof John Dewey'nin ortaya attığı fikir; İnönü'nün desteği, Hasan Ali Yücel ve İsmail Hakkı Tonguç'un da aktif katılımıyla Köy Enstitüleri olarak ortaya çıkar. Bu proje sayesinde hem yoksul çocuklar okuyacak okurken de aldıkları pratik eğitimle ( tarım, hayvancılık, balıkçılık, terzilik, marangozluk, sanat, bilim...) gittikleri köylerde köy halkını eğitecekler. Bir yandan Köy Enstitülerinin pratiğe dayalı o eğitimini düşünüyorum, bir yandan bizim teorikten ibaret; hiçbir işe yaramayan bilgilerle kafamızı doldurmayı amaçlayan eğitim hayatımızı... Kitapta yer alan enstitünün haftalık ders programı: "Haftalık çalışma 44 saat. Bunu ikiye bölmüşler. Yarısı kültür dersi: Türkçe, Matematik, Tarih, Coğrafya, Yurt Bilgisi, Doğa Bilgisi, Fizik, Kimya, Resim, Beden Eğitimi, Ruhbilim, Toplumbilim var. Her ay yazılı, sözlü yapılıyor. Zamanın öteki yarısını işe ayırmışlar: 22 sat. İş de ikiye ayrılıyor: Tarım, Teknik Sanatlar Öğleden önce ders yapan kümeler, öğleden sonra bir hafta Tarıma gidiyor: Sebze ekimi, çapa, sulama, meyvecilik, budama, hasar, arıcılık, öküz, inek, at, koyun bakımı. Ondan sonraki haftanın yarım günlerinde Teknik Sanatlar: Yapıcılık. Marangozluk, Demircilik. Her öğrenci birini seçiyor. Sanat ayrımı ikinci sınıfta oluyor." gonderi/109115349 gonderi/109117228 gonderi/109151980 gonderi/109192000 Sabahları güne türküler ve halk oyunlarıyla başlanıp daha sonra öğrencilerin de yardımlarıyla hazırlanan kahvaltıdan sonra kitap okuma saatleri.. Kitap okumayı teşvik konusunda şöyle bir uygulama var: Her öğrenciye okulu bitirdikten sonra okuduğu kitap sayısı kadar kitap verilerek gideceği okula kütüphane kurulmasını sağlamak. Bir taşla birsürü kuş :) Tabii ki bir süre sonra halkın eğitilmesini, uyanmasını sağlayabilecek bu uygulamaya tepkiler de gelmeye başlıyor. Hem muhalefetten hem de köy enstitülerini kuran CHP'den hem de eksik bilgileriyle dolduruşa gelen köylülerden... Bu tepkilere kitaptan örnek vermek gerekirse: "Köylüler dirgenlerini, tırmıklarını alıp şehirlere mi yürüdü? Niçin toprak reformu yapıyoruz? Niçin hepsini okutmak için enstitü açıyoruz? Yeni köy öğretmenleri kendilerini birer Atatürk sanıyor." "Bu çocukların her birinin birer Atatürk olması temenni edilir." (Hasan Ali Yücel) "Ben üçü beşi bilmem! Bindiğim eşek benden akıllı olmayacak! Olursa düşürür. Okuyan köylü zaptolmaz!" "Efendiler, köylü okursa yarın benim toprakları kim sürecek? Koyunu, davarı kim güdecek?" "DP muhalefeti kaç para; CHP'nin içindekiler enstitülere daha düşman. Sıkıştırıyorlar. Bu yüzden ödün verecek. Sanırım fena budayacaklar enstitüleri." Üzücü olansa halkın bilgisizliğinden, cahilliğinden dolayı yaptığı yorumlar: "Enstitülere kız veren kavatlarda akıl yoğumuş! Böyle domuzluk planları olmasa, mis gibi şehirler dururken gidip ıssız yerlere mi kurarlar enstitüleri? Amacı okul değil, genelev açmakmış!" "-Kızlar öğretmen olacak mı gerçekten? -Evet! -Evlenecek misiniz, Yoksa düzüp düzüp bırakacak mısınız?" Enstitülerin başlardaki güzel, başarılı, faydalı havası tepkilerden sonra bozulmaya, yönetim tarafından değiştirilmeye başlanıyor: Müdürler, öğretmenler değiştirilerek; kurumun eski pratik eğitime, çalışmaya dayalı sistemi köreltilerek... "Tarlada buğday ile arpayı ayıramayan fakülte çıkışlılar, bize kırk bin köyün temel ürünü buğdayın botanik özelliklerini ezberletiyor. Ahırın, ağılın eşiğinden adım atmayanlar tek tırnaklı, çift tırnaklı hayvanların neler olduğunu elindeki nota bakarak tahtaya yazıp bunları aynen bellememizi, sınavlarda sorulduğu zaman bilmemizi istiyorlar." "Şimdi Marangozluk, Demircilik hepsini 'öğreniyor'um. Bir tahta parçası veriyorlar: İkiye bölün! Köşelerine geçme yapın. Apartın, parlatın. Gösterin öğretmene, not alın. Sonra şu köşeye atın. Soba yakacağı olur." Köy Enstitüleri, ABD'nin kapatılmasını talep etmesinden sonra müfredatında yapılan değişikliklerle Öğretmen Okuluna dönüştürülür ve en sonunda da DP tarafından kapatılır. Böylece el birliğiyle faydalı bir işin daha sonu getirilir... Kitap Fakir Baykurt'un özyaşam öyküsünü anlatan serinin ikinci kitabı. Roman havasında; hiç sıkmadan dönemin koşullarını, siyasi ve toplumsal durumunu gözler önüne seriyor. Okunması gereken kitaplardan olduğunu düşünüyorum. Keyifli okumalar... (Z)
--reklam--
Köy Enstitülü Delikanlı PDF indirme linki var mı?
--reklam--
Fakir Baykurt - Köy Enstitülü Delikanlı kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de Köy Enstitülü Delikanlı PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.
Kitabın Yazarı Fakir Baykurt Kimdir?
Fakir Baykurt (Asıl adı Tahir'dir) (d. 15 Haziran 1929, Burdur - 11 Ekim 1999, Almanya) Türk yazar, sendikacıdır.
Çocukluğu
Fakir Baykurt (Asıl adı Tahir'dir) Burdur'un Yeşilova ilçesine bağlı Akçaköy'de doğdu, Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber şu sözleri ile 1929 yılında haziran ortası olduğu varsayılmaktadır; "1929 doğumlu olduğum doğru. Ay, gün bilinmiyordu. Anamla konuştuk. Köyde orak mevsimi. Tarlada sancılanıp eve gelmiş. Haziran ortasıdır..." Tahir Baykurt'un annesinin adı Elif ve babasının adı Veli'dir. Doğduğunda ona savaşlarda vurulup geri dönmeyen Amcasının adı olan Tahir adı verilir. Tahir 1936 yılında Akçaköy İlkokulu'na başlar ve iki yıl sonra babasını kaybeder. Babasının ölümünden sonra dayısı Osman Erdoğuş tarafından Balıkesir iline bağlı Burhaniye köyüne götürülür ve orada dayısının yanında dokumacılık yapmaya başlar. II. Dünya Savaşı'nın başlaması ile dayısı askere alınır ve Tahir Akçaköy'e dönerek okula devam etme imkânı bulur. 1942 yılında ağır bir sıtma geçirir bu dönem aynı zamanda şiir yazmaya başladığı dönemdir.
Köy Enstitüsü yılları
İlkokulu bitirdikten sonra Isparta Gönen Köy Enstitüsü'ne yazılır. Köy enstitüsü yıllarında özellikle şiire olan ilgisi artar, kendini okumaya verir. Bu dönemde özellikle Türkçe'ye çevrilen klasikleri okur. Fakir Baykurt Köy enstitüsündeki yıllarını ve kendisine kazandırdıklarını şu şekilde anlatmıştır;
"...Köy enstitüsü benim için olağanüstü bir fırsat oldu. İlkokulu bitirdikten sonra gidebileceğim başka hiçbir okul yoktu. Ailemin gücü yetmezdi. Ben okumak istiyordum enstitü benim gibi köy çocuklarını çağırıyordu..."
"...Klasiklerin en iyi okuru enstitülü gençlerdi. Ceplerimizi ona göre yaptırırdık, kitap sığsın. Kız arkadaşlarımız koyun kuzu gütmeye giderken, torbaya azıkla birlikte kitap da katardı..."
Bu yıllarda Bursa Cezaevi'nde olan Nazım Hikmet'in şiirleri ise gizli gizli yayılmaktadır. Tahir Baykurt da bu dönem Nazım Hikmet'in şiirlerini bulur ve gizli gizli okumaya başlar.
"...Kitaplıkta Nazım Hikmet'in kitapları yoktu. Yasaklandığını öğrenince Çivril'in bir köyüne gidip onları buldum. Nazım'ın yedi kitabını kendi yaptığım defterlere kitap harfleri ile yazıp defalarca okudum."
Köy enstitüsü yıllarında ilk şiiri Fesleğen Kolum Eskişehir'de çıkan Türke Doğru dergisinde çıkar. Edebiyata olan ilgisinden dolayı enstitüde de kitaplığın yönetimine seçilir ve daha fazla okuma fırsatı bulur. 1947 yılında Köy Enstitüleri ve Kaynak Dergisi'nde şiirleri çıkar ve bu yıllarda önce şiirlerinde daha sonra tüm yazılarında Fakir Baykurt adını kullanmaya başlar. Köy enstitüleri üzerindeki baskıların artması ile birlikte tüm enstitülere daha baskıcı yönetimler atanmaya başlar. Bu dönemde enstitüler daha önceki bir çok özelliğini yitirmeye başlarken eski öğrencilerin yaşam alışkanlıkları da bu yeni yönetimlerce sorun olmaya başlar. Fakir Baykurt da yeni atanan müdürle sorunlar yaşar ve defalarca kovuşturmaya maruz kalır. Ancak 1947 yılında Köy enstitüsünü başarı ile bitirir ve Yeşilova'nın Kavacık Köyü'ne öğretmen olarak atanır.
Öğretmenlik ve yazarlık yılları
1951 yılında ölene kadar birlikte olacağı Muzaffer Hanım'la evlenir. Bu yıl ayrıca körbağırsağı patlar ve iki kez amelliyat olur. Öğretmenliği Dereköy'e aktarılır. Üzerindeki baskılar devam eder, savcılıkça evine baskın yapılır ve koğuşturma geçirir. 1953 yılında Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümüne girer ve bir sene sonra bu sefer Gayret Dergisi'nde çıkan bir yazısı nedeni ile yargılanır. 1955 yılında Gazi Enstitüsü'nü de başarı ile bitirirerek Hafik'de açılan ortaokula atanır. Aynı yıl ilk kitabı olan Çilli yayınlanır. 1957 yılında askere alınır ve Ankara Piyade Yedek Subay Ortaokulu'na öğretmen olarak atanır. İlk kızı Işık da bu yıl dünyaya gelir. 1958 yılında ilk romanı Yılanların Öcü Cumhuriyet Gazetesi'nin açtığı Yunus Nadi Roman Ödülleri'nde birinci olur. Ancak roman nedeni ile hem Baykurt hem Cumhuriyet koğuşturma geçirir. Baykurt bu dönemden sonra Cumhuriyet Gazetesi'nde yazmaya başlar.
Askerlikten sonra Şavşat Ortaokulu'na öğretmen olarak atanır ve ikinci kızı Sönmez dünyaya gelir. Yılanların Öcü adlı romanı da Remzi Kitapevi tarafından basılır. Ardından Köy ve Eğitim Yayınları tarafından Efendilik Savaşı adlı kitabı yayımlanır. Cumhuriyet'teki bazı yazıları yüzünden öğretmenlikten alınıp Ankara'da Milli Eğitim Bakanlığı Yapı İşleri Bölümü'nde görevlendirilir. Sürüp giden yazıları ve Yılanların Öcü romanı yüzünden Bakanlık buyruğuna alınarak cezalandırılır. Altı ay açıkta kaldıktan sonra 27 Mayıs 1960'da Ankara İlköğretim müfettişliğine atanır ve aynı yıl Efkar Tepesi adlı kitabı basılır. 1961 yılında yazarın Yılanların Öcü adlı romanı tiyatroya ve filme uyarlanır. Tiyatro gösterimi yasaklanır, film ise ancak Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel'in konuya el koyması ile gösterime girer ancak filmin gösterimi sırasında olaylar çıkar. Bu yıl ayrıca yazarın Onuncu Köy, Karın Ağrısı, Irazca'nın Dirliği kitapları yayımlanır. Bir sene sonra yazarın oğlu Tonguç dünyaya gelir. Baykurt Amerika'ya giderek, Bloomington'daki Indiana Üniversitesi'nde göze kulağa hitap eden ders araçları ve yetişkinler için yazma öğrenimi görür. 1963 yılında yurda dönerek Ankara İlköğretim müfettişliği görevini sürdürür. Onuncu Köy Bulgarca'ya çevrilir ve kitapları Bulgaristan'da Türkçe olarak da basılır. Yılanların Öcü ile Irazca'nın Dirliği de Almanya'da, "Die Racheder Schlangen" adıyla basılır. Yılanların Öcü Rusça'ya çevrilir.
Türkiye Öğretmenler Sendikası
1965 yılında TÖS'ün kuruluşuna katılır ve genel başkan seçilir. 1966 yılında İlköğretim müfettişliğinden uzaklaştırılarak yeni kurulan Milli Folklor Enstitüsü'nde uzman olarak atanır. Kaplumbağalar ve Amerikan Sargısı romanları yayımlanır. 1967 yılında Onuncu Köy adlı eseri de Rusça'ya çevrilir. Yazıları ve TÖS'teki çalışmaları yüzünden sık sık kovuşturma geçiren Baykurt Gaziantep'in Fevzipaşa bucağına sürülür. TÖS "Devrimci Eğitim Şurası"nı düzenler. Bir yıl sonra da TÖS "Büyük Eğitim Yürüyüşü"nü bir sene sonra da "Genel Öğretmen Boykotu"nu düzenler. Bu faaliyetlerinden sonra tekrar görevden alınarak bakanlık emrine alınır ancak Danıştay kararı ile görevine geri döner. 1970 yılında Fevzipaşa'dan Ankara'ya Ortadoğu Teknik Üniversitesi Halkla İlişkiler ve Yayın Müdürlüğü görevine getirilir. Anadolu Garajı ve Tırpan kitapları yayımlanır. Tırpan ve Sınırdaki Ölü ile TRT Ödülleri'ni kazanır. Ardından Onbinlerce Kağnı adlı kitabı yayımlanır.
Sıkıyönetim yılları
1971'de ordunun yönetime el koyması ile başlayan sıkıyönetim döneminde Baykurt iki kere gözaltına alınır. Aynı yıl Tırpan ile Türk Dil Kurumu Ödülü'nü kazanır. Kitaplarının yeni basımları yapılırken yazar askeri tutukevinden Ankara Merkez Cezaevi'ne aktarılır. 1973 yılında Can Parası ve Köygöçüren basılır. Baykurt'un yurt dışına çıkışı da yasaklanmıştır. 1974 yılında İçerdeki Oğul basılır. Keklik romanını yazar. Can Parası ile Sait Faik Ödülü'nü kazanır. Askeri Yargıtay'da TÖS Davası'ndan beraat eter. Sınırdaki Ölü ve Keklik kitap olarak basılır. 1976 yılında Sakarca basılır.
Emeklilik Yılları
Sosyal Sigortalar Kurumu'ndan emekli olan Baykurt Madaralı Roman Ödülü'nün kuruluşuna yardımcı olur. 1977 yılında İsveç'te öğretmen yetiştirme çalışmalarına katılır ve Yayla romanı basılır. Frankfurt Uluslar arası Kitap Fuarı'na katılır ve Almanya, Hollanda ve İsviçre'ye geziler yapar, göçmen işçilerle iletişim kurar. 1978 Yılında Sakarca sahneye uyarlanarak İstanbul Şehir Tiyatroları'nca oynanır. Kara Ahmet Destanı ile Orhan Kemal Ödülü'nü kazanır ve Kültür Bakanlığı'na danışman olur. 1979 yılında Tırpan adlı eseri de tiyatroya uyarlanır. Devlet Tiyatrosu tarafından İzmir, Ankara ve Antalya'da oynanır. Baykurt, göçmen işçi konusunu incelemek üzere tekrar Almanya'ya gider. Duisburg şehrinde yaşamaya başlar. Yandım Ali kitap olarak basılır. Bu dönemde ODTÜ'de öğrenci olan oğlu Tonguç da tutuklanır. 1980 yılında Tırpan İstanbul Şehir Tiyatroları'nca da sahneye konulur ve iki mevsim oynanır. Tırpan'dan ötürü Baykurt ve Taner Barlas, "Avni Dilligil En Başarılı Yazar" ödülü kazanırlar. Suna Pekuysal da "En Başarılı Oyuncu" seçilir. Rur Havzası'nda Türk işçi çocukları için başlatılan RAA programında görev alır ve bir İngiltere gezisi yapar. Kızı Işık da bu yıl tutuklanır. Baykurt, Taner Barlas ve oyunda rol alan sanatçılar "İsmet Küntay Ödülü" kazanırlar. Tırpan'daki oyunu nedeniyle Suna Pekuysal "Ulvi Uraz Ödülü"nü kazanır.
1981'de "Sakarca" İsveç'te çizgi film yapılır ve Macarca'ya da çevrilir. DDR'de bir inceleme gezisi yapar. Öyküleri Gürcistan'da da kitap olarak basılır. "Kaplumbağalar" filminin senaryo çalışmalarına katılmak üzere İsviçre'nin Neuchatel şehrine gider. Almanya'daki göçmen işçilerin yaşamını konu alan öyküleri "Gece Vardiyası" adıyla basılır. İşçi çocuklarının yaşamını dile getiren öyküleri de "Barış Çöreği" adıyla basılır. Kitaptan yapılan seçmeler Almanya ve Hollanda'da iki dilli olarak yayımlanır. 1983 yılında "Yüksek Fırınlar" kitap olarak basılır. Oğlu Tonguç'la birlikte Sovyetler Birliği gezisi yapar. Moskova, Bakü, Batum ve Leningrad şehirlerine ve Yasnaya Poliana'ya giderek Tolstoy'un Yurtluğu'nu ziyaret eder.
1984 yılında Berlin Senatosu Çocuk Yazını Ödülü'nü kazanır. Gece Vardiyası ve Kara Ahmet Destanı Almanca, Yılanların Öcü ile Irazca'nın Dirliği Bulgarca basılır. Türkiye'de "Barış Derneği İkinci Davası"nda sanık olarak aranır. 1985 yılında Gece Vardiyası ile Alman Endüstri Birliği BDI'nin Yazın Ödülü'nü alır. Dünya Güzeli ve Saka Kuşları adlı Kitapları Türkçe ve Almanca olarak basılır. 1986 yılında Duisburg'ta öğretmenliğe başlar ve yurt dışında oluşan Türkiye Aydınlarıyla Dayanıma Girişimi'nin yönetiminde görev alır. "Duisburg Treni" adlı eseri basılır. Kopenhag'ta Dünya Barış Kongresi'ne katılır aynı yıl Koca Ren basılır.
1987 yılında Keklik romanı 20 öyküsüyle birlikte Rusça’ya çevrilip basılır. Londra’ya bir gezi yaparak Highgate’te Karl Marx’ın gömütünü ziyaret eder. Aynı yıl aralarında birçok yabancı dile çevrilen kitabının da bulunduğu 19 kitabı Yaşar Kemal, Orhan Kemal, Aziz Nesin, Halikarnas Balıkçısı, Mihail Şolohov, Ernest Hemingway, İvan Gonçarov, Tolstoy, Gogol, Panait Istrati gibi yazarlarla beraber gerekçe göstermeden yasaklanır. Aynı yıl Sakarca adlı eseri de Hollandaca ve Almanca olarak basılır. Türkiye – Yunanistan Dostluk Gelişimi’nin Avrupa’da kuruluşunda görev alır. Tiflis’te İlaya Cavcavadze’nin 150’nci doğum yıldönümü konferansına katılır.
1988 yılında İçerdeki Oğul’u oyun olarak tekrar yazar. A. Çetinkaya ile birlikte Fridan Halvaşi’nin şiirlerini Türkçe’ye çevirir; Kitap Eninde Sonunda adıyla Almanya’da basılır.
1989 yılında Kuru Ekmek romanını yazar. İçerdeki Oğul, Amersfoort Halk Tiyatrosu’nda oynanır. Şiirleri de Bir uzun yol adıyla basılır. Moskova’ya yeni bir gezi yaparak Nâzım Hikmet’in evinde ve arşivinde çalışır.
Baykurt ders vermeyi Pestalozzi Okulu’nda sürdürür. Şiirleri Hollanda’da “Vuurdoorns – Ateşdikenleri” adıyla basılır. 1991 yılında Ortaokul öğrencileri için, “KALEM – Schreiber” dergisini çıkarmaya başlar aynı yıl boynundan bir ameliyat geçirir. 1992 yılında, bugün Literaturcafé Fakir Baykurt adıyla varlığını sürdüren Duisburg Edebiyat Kahvesi'ni kurar. Bir Uzun Yol’un Almanca’sı “Ein langer Weg” adıyla çıkar. Yazar bu yıl bir de Çin gezisi ertesi yıl da Avustralya gezisi yapar. 1995 yılında Almanya’da öğretmenlik yaptığı çalıştığı Pestalozzi Okulu’ndan emekliye ayrılır. Öykü Kitabı bizim İnce Kızlar basılır ve 7 kitaptan oluşan Özyaşam öyküsünü bititir. 10 Mart'ta Devlet Tiyatroları Opera ve Balesi Yardımlaşma Vakfı tarafından “Fakir Baykurt’a Saygı Gecesi” düzenlenir. Bu yıl Yarım Ekmek romanı da yayımlanır. 1998 yılında Telli Yol öykü kitabı ile birlikte, “Özyaşam” dizisinin ilk cildi “Özüm Çocuktur” yayımlanır. Gezi yazılarının bir bölümünü Dünyanın Öte Ucu (Avustralya Gezi İzlenimleri) adıyla yayımlanır. Benli Yazılar deneme kitabıyla birlikte “Özyaşam” dizisinin ikinci ve üçüncü ciltleri (Köy Enstitülü Delikanlı; Kavacık Köyünün Öğretmeni) çıkar. 1999 Nisan genel seçimlerinde Özgürlük ve Dayanışma Partisi İzmir milletvekili Adayı olur. 11 Ekim 1999 Pazartesi günü tedavi gördüğü Almanya’da Essen Üniversitesi Kliniği’nde pankreas kanserine yenik düşerek ölmüştür.
--reklam--
Fakir Baykurt Kitapları - Eserleri
- Özüm Çocuktur
- Köy Enstitülü Delikanlı
- Kavacık Köyünün Öğretmeni
- Köşe Bucak Anadolu
- Bir Tös Vardı
- Sıladan Uzakta
- Yılanların Öcü
- Irazca'nın Dirliği
- Eşekli Kütüphaneci
- Kaplumbağalar
- Onuncu Köy
- Yarım Ekmek
- Köygöçüren
- Koca Ren
- Genç Emekli
- Yüksek Fırınlar
- Yayla
- Keklik
- Tırpan
- Amerikan Sargısı
- Kara Ahmet Destanı
- Yandım Ali
- Dost Yüzleri
- Dünya Güzeli
- Can Parası
- Dünyanın Öte Ucu
- Benli Yazılar
- Sakarca
- Telli Yol
- Gönül Ustası
- Çilli
- İçerdeki Oğul
- Efkar Tepesi
- Efendilik Savaşı
- Sabır Dağı
- Gece Vardiyası
- On Binlerce Kağnı
- Sınırdaki Ölü
- Duisburg Treni
- Bizim İnce Kızlar
- Kalekale
- Barış Çöreği
- Unutulmaz Köy Enstitüleri
- Öğretmenin Uyandırma Görevi
- Sendika Ve Grev
- Saka Kuşları
- Anadolu Garajı
- Yanar Bir Işık
- Çilli Karın Ağrısı Cüce
- Anadolu Garajı
- Şamar Oğlanları
- Yeni Kölelik mi?
- Bir Uzun Yol
- Ateşdikenleri
- Kovboyculuk Oyunu
--reklam--
Fakir Baykurt Alıntıları - Sözleri
- Yaşam yenileniyor,töreler kalıyor... (Yarım Ekmek)
- Aborcin denilen o insanlar kendi aralarında barışçıl yaşıyor, savaş bilmiyorlar. İlkel silahları sadece avlanmak içindi. Amiral Cook'un adamları karaya çıkar çıkmaz, ilk el de 40000 Aborcin öldürdü. Aborcinler kurşun renkli, oval büyük burunlu insanlar. Gelen beyazları kendilerini var eden ataların dirilip gelen ruhu sandılar. Koşarak, toplanarak atalarını en saygılı devinimlerle, seslerle karşılamak istediler. Karşılık olarak kafalarına, gövdelerine durmadan kurşun yediler. Atalar kurşun attığına göre bunca yıldır biriken suçlarının cezasını veriyorlar diye yorum yaptılar. Birdenbire 40 bin ölü. (Dünyanın Öte Ucu)
- Eskiden cahillik fazlaydı;şimdi daha fazla. (Eşekli Kütüphaneci)
- Ankara uzak, seçim uzak, okul uzak, gökyüzü uzaktı.Büktü boynunu. (On Binlerce Kağnı)
- Tavuklar, horozlar, bizden erken uyanıyor. Kurt, kuş bizden erken uyanıyor. Biz niye geriye kalıyoruz. Hatta bazı horozlar, bizi daha tez uyandırmak için daha erken ötüyorlar. Ama niçin erken öten horozların boynuna vuruyoruz? (Efkar Tepesi)
- Bir sidikli yorgan meseli vardır hani: İnsanlar uyanacağına yakın, ecinni tayfası, sidikli yorganı alıp sokaklarda dolaşırmış. Hangi evde duman tütmüyor, o evin bacasından girermiş. Yorganı, şafak söktüğü halde eşşek gibi yatanların üzerine örtermiş. Yani bu yorgan, değirmen taşı...Ağır! Onu örtünen, öğlelere kadar uyurmuş. Uyansa bile bir ağırlık; kalkamazmış. Yani ben kısa aklımla şöyle diyorum: Bizim köylü milletinin de üstüne sidikli yorgan örtülmüş, kalkamıyor vesselam... (Onuncu Köy)
- "Eller bizi kınar, nerelere gidelim?" "Ellerden arkalara kaldık tüüüüüh!" (Yandım Ali)
- Sabahattin Ali; Pir Sultan Abdal, Garcia Lorca, Nazım Hikmet gibi büyük sanatçılardandı. Kahraman ve kurban olmasa da, olmadan da büyüktü. Onun yaşamında ve yapıtlarında büyük sanatçılığın bütün belirtileri vardır. Biliyoruz, büyük sanatçıların yaşamları da büyüktür. Onlar acıyı da, sevinci de büyük boyutlarda yaşarlar. Yapıtları, sadece içerik, biçim ve estetik yönlerinden değil, sanatın işlevi yönünden de bambaşka özellikler taşır. Bundan ötürü kitleleri çok yakından ilgilendirirler. Bu ilgi de giderek onları etkiler, sarsar, onlara bilinç verir, bunalımlardan çıkış yönlerini, yollarını sezdirir, eyleme dönüşecek maddi gücü aşılar. Büyük sanatçılar bu işlevi, bunalım içindeki halkların yaşamına karışarak, onlarla birlikte soluk alıp vererek, acıyı sevinci onlarla paylaşarak, dayatılan haksız koşullara direnerek, diretmekle yetinmeyip, gerektiğinde savaşarak; savaşım içinde oluşturdukları yapıtlarda halkın dilini, duygularını, düşüncesini sevgiyle, saygıyla kullanarak sağlayabilirler. Böylece yeni tipler, karakterler, yazma yenilikleri ortaya koyarlar. abece, Sayı 12 Mart 1987 (Yanar Bir Işık)
- Camiye, okula, kışlaya, fabrikaya, karakola siyaset girmez, Ferhat Efendi! Girdi mi, o melmeket hapı yutar! (Tırpan)
- Para gibi maymuncuk yoktur! (Duisburg Treni)
- “Evet Pablo Neruda çok büyük bir şairdir. Yalnız Şili’nin degil butün dünyanın, en başta da işçilerin, köylülerin şairidir!” (Genç Emekli)
- Asıl anlatılacak işler "Yılanların Öcü"nde oldu ... (Çilli Karın Ağrısı Cüce)
- Ta yirmi yıl önce bir iğde silkimi zamanı, köyünden kalkıp Almanya'nın yolunu tuttuğu günü hiç unutamaz Salih. Umutlarla doluydu. İçi o gün Karadenizin suları gibi çalkanıyordu. Hiç hesapta olmayan yönlere aktı gitti yaşam. " Bir yıl sonra yirmi olacak! Yaş da kırk yedi! Yaşadığım kadar yaşayacağım nereden belli? Ne anladım ben bu kıyımcı feleğin yönettiği dünyadan?" (Gece Vardiyası)
- Denizgil hücrelerinden çıkmışlar, kapılarının önündeki dar yerde geziniyorlar. Kuzey hücreler, hiç güneş almıyor. Kapılarının ortasında "gözet deliği" var. Celâl'le gözlerimizi uydurup baktık kaçak olarak. Hüseyin'i, Metin'i, Hacı'yı, Mustafa'yı gördük şöyle böyle. Yusuf çıkmamıştı belki... (İçerdeki Oğul)
- "Çok acılar çektik! Karamsar etti acılar bizi..." (Duisburg Treni)
- Eskiden cahillik fazlaydı; şimdi daha fazla. (Eşekli Kütüphaneci)
- Dillerinden bir tane “r” çıkmaz bunların. Doğru dürüst “Murat” diyemezler. O güzelim adı “Muğat Muğat” diye rezil ederler. (Barış Çöreği)
- « İstanbul'da Yaşar Kemal İnce Memed' i yazmış. Ben de Ali enişteyi yazacağım. Evinin önüne ev yapıyorlar, sesini çıkaramıyor. Kuzusunu çalıyorlar, sesini çıkaramıyor. Çıkarsam daha beter çullanırlar üstüme diye korkuyor» (Köşe Bucak Anadolu)
- “ Bugün it bağlasan eğleşmez olmuş hepsi .” (Gece Vardiyası)
- “Pişesiye sabreder, soğuyasıya sabredemez!” (Sabır Dağı)
Yorumlar
0 yorum