Kitap Künyesi

Yazar: Mehmed Uzun

Yayın Evi: Ronahî Yayınları

İSBN: 9786058552937

Sayfa Sayısı:

Mirina Egidekî Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Mirina Egidekî Alıntıları - Sözleri

  • "Dayê, ez qurbanê Ez berxê te, çavreşê bavê xwe me Îro jiyan e, sibê mirin e, mirin li ser serê me hemûyan e Eger te rojek xebera mirinê bihîste Tu bizanibe; min rûye we reş nekiriye Berxê te, çavreşe we Reşoyê bavo şehîdê welatê me ye..."
  • Şev diçû Stêrk diçûn, heyv diçû Xevna azadîy, hevîya welatê diçû Hîzr û bîr, serpêhatî û jiyaneke diçû "Xwedayo... Ji berbanga Kurdistanê xweştir Ji rojeke nû ya welate min geştir çi heye!" wî got "Em diçin" wî got "Em diçin, lê kî dikare rê li berbangên welatê min bigire Kî dikare roja nû li welatê min qedexe bike?" Tarî diçû Mij û dûmana şevê diçû Şik û gumana man û nemanê diçû Jiyana xort û xurt li rê bû, Diçû
  • "Lê dayê... Lê dayê, serê sibê ye, sibeyeje xweş e Vê serê sibê bayekî sar e, li min serma ye lê dayê..." Deng bû Zîz U dilsoj, xurt u metîn bû Dengê strana hezar salan bû Ma jiyana Kurdî bê stran Mirina şervanekî bê edet u ûsîla hezar salan dibû?
  • "Lêdin, hevalno lêdin Ma ev me çi dihesibînin!.."
  • "Ez, evîndar û şervanê ronahiyê Ez dijminê tarî û zulmetê."
  • "ba, ezman, erd, stêrk, roj, ewr, baran, derd, gul, dawet, evîn, dayik, zarok, ken, girî, heval, rext, stran, xew, tarî, bahar, av, çîya, gelî, çem, hêjîr, berû, çav, dev, por, evîn, dayik, xwîşk, bira, gund, heval, zozan, dinya, evîn, hevî, dinya, evîn, dayik, hevî, dinya, hêvî, evîn...."
  • "Hevalno, ji bîr mekin Em pênç hezar dil Pênç hezar efsaneyên li ser lêvan Pênç hezar destanên li ser kaxizan in Pênç hezar sterkên ronî yên Kurdan in..."
  • "Lêdin, lêdin hevalno lêdin. Bibarînin, bibarînin birano bibarînin, EV ME ÇI DIHESINÎNIN!" Hemû roj, hernû êvar, hemû şev Wî weha gotibû û gule barandibû Roj qulipîbû ser êvarê, êvar ser şevê, şev ser rojê Şer berdewam bû Beden westiyayî, keser giran, birîn kûr bû Mêjî xurt, çav xurt Dil keleha mêrxasiyê bû Lome ji şer nîn bû Ya man ya neman bû
  • Ba, ezman, erd, stêrk, roj, ewr, baran, derd, gul, dawet, evîn, dayik, zarok, ken, girî, heval, rext, stran, xew, tarî, bahar, av, çiya, gelî, çem, hêjîr, berû, çav, dev, por, evîn, dayik, xwişk, bira, gund, heval, zozan, dinya, evîn, hêvî, dinya, evîn, dayik, hêvî, dinya, hêvî, evîn.....
  • "Hevalno, em çi bikin... Bêgavî bextreşî ye, kambaxiya me kurdan e Lê, lê...gava bêgavî li ber deriyan e Wext, wexta jîr û mêrxasan e Wext hatiye; wext, wexta şer e xurtî û huner e EM PÊNÇ KES, EW PÊNÇ HEZAR KES EM PÊNÇ HEZAR DIL, EW PÊNÇ DIL EM PÊNÇ HEZAR DILÊN BIHEQ, EW NEHEQ KÎ DIKARE DILE BI EVÎNE HILDAYE VEGIRE? MA EV ME ÇI DIHESIBÎNIN!..

Mirina Egidekî İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Mirina Egîdekî ( Mehmed Uzun ) Haya min ji vê pirtûka helbesta Mehmet Uzun tinebû, lê a rastî jî xwe pirtukên wî romana jî bi zimanekî helbestvane hatine nivîsîn. Lê dîsa jî min meraq kir û min xwest vê pirtûkê, ji pirtûka kurdî. Spasîyên xwe ji wan Ra dişînim. Zehf ehlê karê xune. (Pirtûkên wa xweşik, sparîş zu tên...) Di vê pirtûka helbesta de behsa 5 hev evîndarên welat dike. Û temamî jî behsa wa, behsa şer ê wa, behsa hêvî yên wa, behsa azadîyê dike. Weka ku mirov çîrokek bixwîne lê çîrokek bi zimanekî helbestvane. Wekî di romanên wî de derbas dibin di helbestên wî de jî şer ê welat, çek, mirin, berxwedan, derbas dibe. Û ji xwe ne hewce ye behsa zimanê Mehmed Uzun bikim, hingî bi zimanekî xweş dinivîse.( sade, hêsan ) Di rûpelik de ev hevok derbas dibe; "Li ser axa me, Ji me çi dixwazin?( Rûpel 19 ) Bersiva vê pirsê zehf hêsane. Îro li ser axa me dixwazin em vî zimanê şerîn ji bîr bikin!! Kurdên 1k yê, xwedîyê vî zimanê şêrîn. Hûn çima pirtûkên kurdî naxwînin û jêgirana parve nakin? Qey wext tuneye?, Qey eşq tuneye? Hûn xwedî vî zimanê şêrîn, bi dîrok û bi qîmet xwedî derneyên ê kî xwedî derê? Ji we dipirsim? Îro dijmin hov e. Wekî Mehmed Uzun dibêje; "Bombe li piştan, tifing li destan, rext di singan de" ( rûpel 21 ) bi bombe û tifingan tên pey me. Lê em nikarin wekî wan hov û pîs bibin, wekî ku her millet xwedî zimanê xu der tê. Emê jî xwedî zimanê xwe derkevin. BOMBE, TİFİNG, REXT û GULEYÊN ME TEV EV ZİMANÊ MEY ŞÊRÎNE. Wekî di pirtûka "Bîra Qederê" de (baş nayê bîramin min biborînin) derbas dibe; -Li gel dijmin di hev çekên me hene: ol(dîn) û ziman. Îcar dîne me û dijmin wek heve tenê dimîne ziman.- Ji ber wê xû li zimanê xwe dorpêç bikin. Qîmeta vî zimanî em baş zanibin, ev ziman tunebe em jî tune ne. Û dijmin çiqas zêde be bila zêde be "Em pênç kes, ew pênç hezar kes Em pênç hezar dil, ew pênç dil Em pênç hezar dilên biheq, ew neheq Kî dikare bi dilê evînê hildaye vegire? Ew me çi dihesibînin!..."(rûpel 11) Werhasil ji me hemûyan ra bi rojên; "Çoş li ser dil, Ken li ser rû Serbest, azad, kêfxweş, serfiraz."(rûpel 36) (Miheme)

Mirina egîdekî: "Em pênç hezar dil, ew pênc dil Em pênc hezar dilên biheq, ew neheq Ki dikare dilê bi evîne hildave vegire? Ma ev me çi dihesibînin!.." "Ba, ezman, erd, stêrk, roj, ewr, baran, Derd, gul, dawet, evîn, dayik, zarok, Ken, girî, heval, rext, stran, xew, tarî, bahar Av, çiya, gelî, çem, hêjîr, berû, çav, dev, Por, evîn, dayîk, xwişk, bira, gund, heval, Zozan, dinya, evîn, hevî, dinya, evîn, dayîk Hevî, dinya, hevî, evîn....." Ez niîiskarê zimaneki qasexekiri me MEHMED UZUN (Hakan Encu)

Kitabın Yazarı Mehmed Uzun Kimdir?

1953 yılında, Viranşehir kökenli bir aşiret ailesinin çocuğu olarak Siverek'te doğdu. Anne tarafı Zaza, baba tarafı Kürt kökenlidir. Babası koyun tüccarı olan Mehmed'in, beş kardeşi daha vardı. Küçük yaşlarında ailesinden duyduğu sözlü anlatım örnekleri, edebi sanatının temelini oluşturmuştur. İlerde yazacağı romanların kökü, bu çocukluk anılarından beslenmiştir.

Kürt dilinin yasak olduğu bir dönemde, birçok Kürt yazarın aksine egemen dilde değil anadilinde yazmayı tercih etmiştir. Özellikle, zayıf olan Kürtçe yazı dilini geliştirmek, ortak bir edebi dil oluşturmak ve Kürt hikâye anlatım geleneğini canlandırmaya yönelik yaptığı çalışmalarla modern Kürt edebiyatında kurucu bir role sahiptir.

26 Ağustos 1977'de, sahte Tunus pasaportuyla Suriye üzerinden gittiği İsveç'e yerleşti. Kurmanci, Türkçe ve İsveççe yazdığı kitapları yirmiye yakın dilde yayınlandı. Hakkında, Türkiye'de çok sayıda dava açıldı. 1981'de Türk vatandaşlığından atıldı ve 1992 yılına kadar Türkiye'ye gelemedi.

Uzun yıllar İsveç Yazarlar Birliği yönetim kurulu üyeliği yaptı. Ayrıca İsveç Pen Kulübü ve Uluslararası Pen Kulüp'te aktif çalıştı. İsveç ve Dünya Gazeteciler Birliği'nin de üyesi olan Uzun'un bugüne kadar çok sayıda Kürtçe roman yazdı.

Mehmed Uzun, "Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık" romanı ve "Nar Çiçekleri" adlı deneme kitabı ile ilgili olarak 2001 baharında yargılandı.

Yakalandığı mide kanseri nedeniyle uzun süre tedavi gören ünlü edebiyatçı, 11 Ekim 2007 günü Diyarbakır'da yaşamını yitirdi.

13 Ekim günü Diyarbakır Ulucami'de kılınan cenaze namazı ardından, cami önündeki kalabalığa sırasıyla Yaşar Kemal, Şerafettin Elçi, Ahmet Türk ve Osman Baydemir'in yaptığı konuşmaların ardından Mardinkapı Mezarlığı'na defnedildi.

Mehmed Uzun Kitapları - Eserleri

  • Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık (Cep Boy)
  • Yitik Bir Aşkın Gölgesinde
  • Sen
  • Yaşlı Rind'in Ölümü
  • Nar Çiçekleri
  • Kader Kuyusu

  • Dicle'nin Yakarışı
  • Abdalın Bir Günü
  • Dicle'nin Sürgünleri
  • Dengbejlerim
  • Zincirlenmiş Zamanlar Zincirlenmiş Sözcükler
  • Kürt Edebiyatına Giriş
  • Ruhun Gökkuşağı

  • Bir Dil Yaratmak
  • Ölüm Meleğiyle Randevu
  • Kürt Edebiyatı Antolojisi
  • Dicle'nin Sesi
  • Bir Romanın Hatıra Defteri
  • Küllerinden Doğan Dil ve Roman
  • Mirina Egidekî

  • Hez û Bedewiya Pânûsi

Mehmed Uzun Alıntıları - Sözleri

  • “İnsan neden böyle? Neden çabuk alışıyor bir şeylere? (Sen)
  • Dengbêjlik, bir gelenek olarak, şimdiye kadar, Kürt edebiyatı, sanatı ve müziğinin atar damarı olmuştur. Tüm baskı ve şiddete, asimilasyon ve yok etme kampanyalarına rağmen Kürt dili edebiyatı ve müziği hâlâ canlılığını koruyabiliyorsa bunda dengbêjlik geleneğinin payı büyüktür. Yüzyıllardan beri süren bu vefakar geleneğe çok şey borçluyuz. (Bir Dil Yaratmak)
  • "Xwîn bi xwînê nayê şuştin." (Kan kanla yıkanmaz.) Kan, ancak adalet duygusu, insani ve vicdani yaklaşımla yıkanabilir, temizlenebilir. Adalet anlayışının, insani ve vicdani duyguların kaynağı da edebiyattır. (Nar Çiçekleri)
  • ... Usul usul, hayatımın ve Ruhumun en derin yerlerinde kök saldı. ... (Kader Kuyusu)
  • "Hevalno, ji bîr mekin Em pênç hezar dil Pênç hezar efsaneyên li ser lêvan Pênç hezar destanên li ser kaxizan in Pênç hezar sterkên ronî yên Kurdan in..." (Mirina Egidekî)
  • Türkiye'de öğretmen okulunda okudum. Öğretmen okulunda şoven ve asimilasyonun temelde olduğu bir eğitim sistemiyle öğrenim gördük... Kürtleri kötülüyorlardı... (Mahmut Baksi) (Kürt Edebiyatı Antolojisi)

  • Ben de destan ve stranlarımız¹ gibi eskiyim. Düne aidim,bugüne değil. Bugünle hiçbir ilişkim yok. 1: Kürt halk ezgisi. (Yaşlı Rind'in Ölümü)
  • Kendimi o kadar çok geliştirmek zorundayım ki, öğrenmek zorunda olduğum öyle çok şey var ki. (Bir Dil Yaratmak)
  • Eğer dizelerin kamaştırıcı incilerini istiyorsan, Mela'nın şiirine bak, Şirazi'ye ne gerek? (Kürt Edebiyatına Giriş)
  • “İnançları farklı, dilleri farklı, kimlikleri farklı diye insanlar birbirine düşman olmamalı. İnsan bir kimliğe, bir dine, bir dile sahip olarak dünyaya geliyor ve bunlarla büyüyüp yaşıyor. Bunda insanın günahı, suçu ne?” (Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık (Cep Boy))
  • Ben sözün gücüne çok inanıyorum. Kürtçeyi yasaklayanlar, yasaklamalarla bu dilin yok olacağını, gücünü yitireceğini sanıyorlardı. Bunun ne kadar yanlış olduğu ve insanlıkdışı bir anlayış olduğu Diyarbakır' da 2000 yılının Ocak ayında bir kez daha anlaşıldı. Yasaklanmış bir söze saygınlık, bir güzellik ve bir güç vermek, işte ömrümün en kısa özeti... (Bir Dil Yaratmak)
  • Annesini günlerce görmemiş bir çocuk sevgisiyle küçülmüştün göğsümde 1000Kitap (Kürt Edebiyatına Giriş)
  • Aşk sözcüğü mesela neyi ifade ediyor, hiçbir şeyi. Ama Kürtçe evin çok şey ifade ediyor ve kutsal bir sözcük. O da aşk. (Bir Dil Yaratmak)

  • Barış, insanlığın yarattığı en önemli, en erdemli eserdir. (Ölüm Meleğiyle Randevu)
  • "Dayan, diren, sabırlı ol; günü birlik düşünme; zaman, sadece bir andan oluşmuyor, zamanı hiç bitmeyecek bir ayin gibi düşün ve yaşa; kine, nefrete, haset ve kıskançlıklara kulak verecek, onları kendine yaklaştıracak kadar küçülme; çile çekmeden insan ve insanlığı mutlu edebilecek hiçbir şeyin yaratılamayacağını unutma; acı ve hüzünden insanı mutlu edebilecek bir eser yaratmanın hünerini öğren, bu güneşin ustası ol; derin yalnızlığımı, yaratacağım eserle, herkesin ortak olabileceği bir mutluluk haline getir." (Zincirlenmiş Zamanlar Zincirlenmiş Sözcükler)
  • İmdat, insan ve insanlık için imdat! (Bir Romanın Hatıra Defteri)
  • Kurdistan. Di çapkirina ve pirtûka heja û tarîxî de alîkarîya bavê tejî pir bû. Di pirtûke de, şehîden me yen neteweyî li pey hev, di nav rûpelan de, rezbûyî ne. Şêx Seîd, Seyid Ebdulqadir, Xalide Cibirî, Yada Axa, Dr. Fuad Beg, Bave Tûjo, Seyid Riza, Qadî Mihemed û gelekên din têde ne... Ma tu dizanî, bavê te di bin sûretê Bave Tûjo de çi nivisiye?.. "Çehremane mezin" ... Wî weha nivîsîye... Çehremane mezin... Serdile, kezizere, Bave te hevale qehremanen mezin bû... (Hez û Bedewiya Pânûsi)
  • Ez bawer im di vî warî de ê sedem esasî ne. bi kurtî 1- Gele kurd ne xwedî dewlet û müessese netewî ne ku devlet û müessen netewî bikaribin li seran serê Kurdistane xwendinê bi re xînin. Bi xebatên pêwîst bikaribin problemên zimanê kurdî hal bikin, çap kirin û vveşandina kovar, rojname û pirtûkan bikin. (Hez û Bedewiya Pânûsi)
  • Ve zamanla ,yitirdiklerimize ilişkin ,şu duygu egemen hale gelir ;kendileri artık yitip gitmiştir ,bir tek ,yüreğimiz ve ruhumuzda onların kıpırdayan gölgeleri ,silikleşen sesleri ve belirsiz renkleri kalmıştır . (Nar Çiçekleri)
  • Stêra'min, yıldızlara bak... Onlar anlamaz mı ahvalimizden, niçin gelmiyorlar yardımımıza, niçin yaralarımıza merhem sürmüyorlar? Niçin bu zulme, bu cehalete, bu kin ve nefrete bir cevap bulmuyorlar? (Dicle'nin Sesi)