Kitap Künyesi

Yazar: Honore de Balzac

Çevirmen: Alper Turan

Orijinal Adı: Traité des excitants modernes, 1839

Yayın Evi: Sel Yayıncılık

İSBN: 9789755708249

Sayfa Sayısı: 57

Modern Uyarıcıları Kullanma Kılavuzu Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

İçki, şeker, çay, kahve, tütün...

Mümkün olduğunca az uyumanın ve daha fazla yazabilmenin yolunu aşırı kahve içmekte bulan Balzac'ın 1839 tarihli bu denemesini büyük romancının hayranı Baudelaire de okumuş ve esinlenmişti...

Balzac'ın hayatından sahnelerle dönemin bilimsel çözümlemelerinin iç içe geçtiği bu keyif vericiler risalesi yeni esinlere kapıdır.

"Modern yasaya göre, herkes kendinin efendisidir; ama bu sayfaları okuyan seçilme hakkına sahip soylu kişiler ve proleterler baca gibi sigara tüttürerek veya ayyaşlar gibi içki içerek kendilerinden başkasına zarar vermediklerini sanırlarsa garip bir yanılgıya düşmüş olurlar."

(Tanıtım Bülteninden)

Modern Uyarıcıları Kullanma Kılavuzu Alıntıları - Sözleri

  • Fikirler, sarışın kadınlar gibi tatlı olur.
  • Çay tiryakilerinin midelerine gönderdiği su miktarının çayın etkisini değerlendirirken ne ölçüde dikkata alınması gerektiğinden emin değilim. İngiliz deneyimi doğruysa şayet, çayın ingiliz ahlakının, soluk tenli genç hanımların, İngiliz ikiyüzlülüğünün ve dedikoduculuğunun müsebbibi olduğu söylenebilir. Şurası kesindir ki, çay içmek bir kadını ahlâkı olarak da fiziki olarak da bozar.
  • Her aşırılık, insanın, doğanın salık verdiği sıradan yasaların ötesinde tekrarlamak istediği bir zevke dayanır.
  • Organlarımız, zevklerimizin idarecisidir. Neredeyse her organımız ikili bir istikamette yol alır: Maddeleri yakalayıp bünyemize katarlar, sonra da onları -olduğu gibi veya bir kısmıyla- herhangi bir biçimde ortak rezervuar olan toprağa geri gönderirler. İnsan hayatının kimyası bu bir kaç kelime ile ifade bulur.
  • İnsan, gücünü ne kadar az kullanırsa, aşırılığa bir o kadar yakın olur; akıl bu gücü kaçınılmaz bir şekilde aşırılığa yöneltir.
  • Bundan çıkan sonuç şudur ki, toplumlar ne kadar uygarlaşır ve huzura kavuşursa, aşırı yollara o ölçüde başvururlar. Barış hali kimileri için feci bir durumdur. Belki de Napoléon'a "Savaş doğal bir haldir," dedirten şey de budur.
  • Bir kuşağın bir diğerini güçsüz düşürmeye hakkı yoktur.
  • Sabahın ikisiyle beşi arasında Paris'te büyük hal meydanı civarında dolanıp da, damıtılmış içki imalatçılarının erkek ve kadın müdavimlerinin oluşturduğu o halı gibi yere serilmiş insan selini görmemek mümkün müdür?... ...Halı dediysem de, lafın gelişi. Üstlerindeki paçavralarla suratlar öyle bir uyum içindedir ki, paçavra nerede biter, deri nerede başlar, şapka nerededir, burun nereden çıkar bilemezsiniz.
  • Şapkası sık sık yanağıma dokunan ve farkında olmadan benim yanağımın da ona dokunduğu bir kadın, kısık bir sesle, "Bu bey şarap kokuyor," dedi. Ayıldığımı itiraf etmeliyim. "Hayır, hanımefendi," diye karşılık verdim, "ben müzik kokuyorum."
  • Sarhoşluk, gerçek yaşamın üzerine bir örtü seriyor, acıların ve ıstırapların bilincini karartıyor, düşünenin yükünü bir kenara bırakmaya fırsat veriyordu. Dolayısıyla, büyük dehaların sarhoşluktan nasıl faydalandığı, halkın kendini neden buna adadığı anlaşılır bir şey. Şarap beyni çalıştırmaktansa, sersemletiyor.
  • "Kahve," demişti bana, "on beş, yirmi gün etkili olur; şansıma bir opera yazmak için tam da yeterli zamandır bu."
  • Zevk almayı sağlayan aletler konusunda Şarklılar Avrupalılardan katbekat üstündür. Altın sarısı gözlerini hiç kırpmadan iki güneş gibi doğaya dikerek yıllarca deliklerinde oturup duran kurbağalar misali etrafı gözlemleyen Şarklılar, bilimin analizler vasıtasıyla açıklayabildiği şeyi dehaları sayesinde çoktan görmüşlerdi.
  • Fakat kahve toz haline getirildiğinde, zararlı taneni tutup sadece aromayı açığa çıkaran tuhaf biçimli moleküller elde edersiniz. İşte bu yüzden, İtalyanlar, Venedikliler, Yunanlar ve Türkler, kendilerini tehlikeye atmadan, Fransızların bulaşık suyu diyerek aşağıladıkları kahveden sürekli içebilirler.
  • Kahveyi uzun süre kaynar suda demlemek sapkınlıktır; kahveyi telvesiyle içmek mideyi ve organları tanene maruz bırakmaktadır.
  • Aşırıya kaçan bir tütün alışkanlığı olan Türkler, ağartıcılarla tütünü yumuşatsalar da, genç yaşlarında çökerler. Gençliklerinin tadını çıkarabilecekleri şu ünlü saraylara sahip olabilecek kadar zengin Türk pek az sayıda olduğundan , tütün, afyon ve kahvenin, bu üç kardeş uyarıcı maddenin Türklerdeki üreme yetilerinin durmasını başlıca sebebi olduğunu kabul etmek gerekir; otuz yaşındaki bir Türk elli yaşında bir Avrupalı'ya denktir.

Modern Uyarıcıları Kullanma Kılavuzu İncelemesi - Şahsi Yorumlar

İlk sayfalarında bu Balzac'ın denemesi olamaz demiştim ama sonları kendini tasvirleriyle belli etti. Gene de kendi kitaplarına oranlar daha az betimleme söz konusu. Kısa bir deneme olmasına karşın içi çok dolu, derin cümleler içeriyor. Zamanın belli alışkanlıklarını ve toplum -insan- üzerindeki etkilerini hem bilimsel olarak hem sosyal açıdan incelemiş kendileri. Balzac'ın tıp alanına bu kadar ilgili olduğunu bilmiyordum. Zaten uyanık kaldığı her dakikayı kahve içerek geçiren bir adamın bu denli kahveyi eleştiriyor olması, kendisinin öz eleştiriyi ne kadar güzel bir şekilde yaptığını gösteriyor. Kendisi deneysel romanın lideri olarak anılmasa da, romanlarının çoğu toplumsal gözleme dayalı hatta hemen hemen hepsi demek mümkün. Bu denemesinde de gözlemleriyle; damak zevkinin zihnimizi nasıl etkilediğini anlatmış. Çerez diyebileceğim akıcı ve bilgilendirici bir kitap. (Kereviz)

Kitabın Yazarı Honore de Balzac Kimdir?

Honoré de Balzac (asıl ismi Honore Balssa; 20 Mayıs 1799, Tours - 18 Ağustos 1850), Fransız yazar.

Hayatı

Asıl adı Honore Balssa'dır. Ancak ismini Balzac olarak değiştirmiş ve soyluluk ifade eden De’ öntakısını eklemiştir. Köy kökenli bir ailenin çocuğudur. Babası tüccardır. 6 yıl Vendome'da College des Oratoriens'te öğrenim gördü. Napolyon'un devrilmesinden sonra ailesi Paris'e taşındı. Burada 2 yıl daha okula gitti. 3 yıl bir avukatın yanında çalıştı. Ama küçük yaşlardan beri edebiyata gösterdiği eğilim ağır bastı. Trajedi türünü denediği 1819'da yazılmış "Cromwell" başarı kazanamayınca romana yöneldi. Para kazanmak için tarihsel, mizahi ve gotik romanlar yazdı. Bunları değişik adlarla yazdı. Basımcılık, yayıncılık, hatta dökümcülük yaptı. Başarılı olamayınca tekrar edebiyata döndü. Edebiyat hayatında çok başarılı eserler sundu. Birçok ülkede sayılan romanları ve kitapları çok büyük ilgi gördü ve tepkileri üstüne topladı. Edebiyatta başarılı olan Balzac hayatının sonuna kadar edebiyatla uğraştı.

Edebiyat kariyeri

1829'da yazdığı "Les Chouans" isimli tarihi roman tanınmasını sağladı. Bu eser Türkçeye (Köylü İsyanı 1974 ve Şuanlar 1977 olarak) çevrildi. 1824-1834 arasında yayıncılarından aldığı parayla bohem bir yaşam sürdü. 1829-1831 arasında yergici gazetelere yazılar yazdı. 1830’lardan sonra bir toplum tarihi yazmak amacıyla, eski ve yeni romanlarını üç bölüm altında toplamaya karar verdi. Örf ve âdet incelemeleri, felsefi incelemeler ve çözümleyici incelemeler. Bu tasarı 1834-1837 arasında 12 cilt olarak gerçekleşti. 1840’ta bu yapıtların hepsine Dante'yi anımsatan bir başlık koydu: "İnsanlık Komedisi". 1842-1848 arasında 17 ciltlik bir baskı yapıldı. 1869-1876 arasında da 24 cilt olarak yayınlandı. Eserlerinde aynı kahramanlara tekrar tekrar yer verme düşüncesini geliştirdi. Bunu gerçekçiliğin baş romanı kabul edilen ve 1834'te yayınlanan "Goriot Baba"da uyguladı. 1836 ve 1837'de İtalya gezisine çıktı. 1828'de Versailles yakınlarında pahalı bir ev yaptırdı. Borç sorunu nedeniyle Passy'de bir eve yerleşti (Bugün Balzac müzesi). Para kazanmak için tiyatroda başarısız denemeler yaptı. Edebiyatçılar Derneği başkanı olarak yazar haklarıyla ilgili girişimlerde bulundu.

1847'de Polonya'da sevgilisi Eveline Hanska'nın şatosunda kaldı. 1850'de Eveline ile evlendi Paris'e döndüler. Birkaç ay sonra yaşamını yitirdi. Geride 85’i tamamlanmış, 50’si taslak halinde eser bıraktı. Romanda gerçekçilik ve doğalcılık akımlarının yaratıcısı olarak kabul edilir. Mantıksal bir sıra izleyen olayların her şeyi gören bir gözlemcinin ağzından anlatıldığı, kahramanların tutarlı bir biçimde sunulduğu, kuralları belli "klasik roman tekniğini" Balzac'ın kurduğu benimsenir. Olağanüstü bir gözlem yeteneği ve güçlü bir hafızası vardı. Kendisini başka insanların yerine koyup onların duygularını paylaşmayı biliyordu. Eserlerinde nedenselliği ve arka plan ile karakterler arasındaki ilişkiyi açıklamakta ustadır. Bütün bu özellikleriyle "romanın Shakespeare'i sayılır.

1789’la başlayan ve uzun bir süreç alan Fransız Devrimi sırasında gelişen toplumsal değişimi anlatan; çatışmaları, iyiyi kötüyü ortaya koyan, Cumhuriyetçiler ve Kraliyetçiler’in 1830’da ülkeyi bırakıp gitmek zorunda kalan X. Charles’e dek yaptıkları kanlı kansız tüm çekişmeyi özellikle göz önüne seren, bireylerin bu çatışmadaki ulu düşüncelerin altında aslında kendi çıkarlarını nice korumaya çalıştıklarını betimleyen; sevgi, güç gibi evrensel konuları tüm çıplaklığı ve eleştirel bir yaklaşımla inceleyen; günümüz okuruna sıkıcı gelebilecek ama öncelikle Fransa ve demokrasiyi algılayabilmekte yardımcı olması bakımından tüm dünya için önemli bir Roman yazardır. Fransız Devrimi’nin geçmişsel belgesidir kitapları.

İnsalık Güldürüsü, yazarın 1830’da kendi yapıtlarını toplamaya başladığı bir üst yapıttır. Şu anda emin değiliz ama belkide 1830’da Kraliyetçiler’in yenilgisini perçimleyen sürgünden sonra devrimdeki ulu düşüncelerin bir yalan olduğunu düşünerek böyle bir yola gitti.

Honore de Balzac Kitapları - Eserleri

  • Goriot Baba
  • Vadideki Zambak
  • Eugenie Grandet
  • Otuzundaki Kadın
  • İki Yeni Gelinin Anıları
  • Seraphita

  • Tılsımlı Deri
  • Altın Gözlü Kız
  • Köylüler
  • Modeste Mignon
  • Köylü İsyanı
  • Kibar Fahişelerin İhtişam ve Sefaleti
  • Gambara

  • Bir Havva Kızı
  • Paris'ten Cava'ya Yolculuk
  • Louis Lambert
  • Yaşamda Bir Başlangıç
  • Ursule Mirouet
  • Pierrette
  • Lanetli Çocuk

  • Evde Kalmış Kız
  • Mutlak Peşinde
  • Suyu Bulandıran Kız
  • Lanje Düşesi
  • Gizli Başyapıt
  • Bir Kır Balosu
  • Köy Doktoru

  • Güzel Imperia
  • Bette Abla
  • Aşk Gecesi
  • Uzun Yaşam İksiri
  • Zarif Bir Yaşam Üzerine
  • Top Oynayan Kedi Mağazası
  • Tefeci Gobseck / Üç Öykü

  • Cousin Pons (2 Cilt Takım)
  • Tours Papazı
  • Sarrasine
  • Ferragus
  • Taşralı Bir Büyük Adam Paris'te
  • İki Şair
  • Parfümcü Cesar Birotteau'nun Yükselişi ve Düşüşü

  • Nucingen Bankası
  • Kırmızı Han
  • Bilinmeyen Başyapıt ve Kırmızı Han
  • Modern Uyarıcıları Kullanma Kılavuzu
  • Bir Yaratıcının Çektikleri
  • Modern Çağ Uyarıcıları Risalesi ve Z. Marcas
  • Paris

  • Vadideki Zambak - Bir Aşk Sayfası
  • Esrarlı Bir Vaka
  • Albay Chabert
  • Çalışanın Fizyolojisi
  • Seçilmiş əsərləri
  • Cebimdeki Düşünceler
  • Innocence and Other Stories

  • Ateist Ayini
  • Maskeli Aşk
  • Vendetta
  • Terör Devrinde
  • Korneliüs’ün Elmasları
  • Sönmüş Hayaller
  • Another Study Of Woman

  • Aklanmış Melmoth
  • Kibar Fahişeler (2. cilt)
  • Napoleon Efsanesi
  • Eğlendirici Öyküler
  • Çölde İhtiras
  • Bilinmeyen Şaheser - Sarrasine
  • Köy Papazı

  • Muhteşem Godisar
  • The Deserted Woman
  • Goriot Baba Cilt 1
  • İfritə
  • Vadideki Zambak Cilt I (Minyatür Kitaplar)
  • Vadideki Zambak Cilt II (Minyatür Kitaplar)
  • Üç Hikaye

  • Vadideki Zambak - Çocukluğum
  • The Human Comedy
  • Tuhaf Öyküler
  • Rahibenin Aşkı
  • Albert Savarus
  • Adieu
  • Die falsche Geliebte

  • Die Grenadiére
  • Vadidəki zanbaq
  • Peau de Chagrin
  • Honorine
  • Vater Goriot
  • Beatrix
  • Die Frau von dreißig Jahren

  • Der Ehekontrakt

Honore de Balzac Alıntıları - Sözleri

  • Alçakgönüllülük, daha doğrusu korku, aşkın ilk erdemlerinden biridir. (Eugenie Grandet)
  • Karşısında güzel bir kadın bulan bir erkek tuzağa düşmüş mü sayılıyor? (Kibar Fahişelerin İhtişam ve Sefaleti)
  • Peki öyleyse, öğretin bana... Sizi sevmemek için ne yapmam gerektiğini bana öğretin. (Seraphita)
  • Gerçekten tümüyle yüce ruhlu kadınlar gerçeği yalana yeğlerler. (Bette Abla)
  • Bundan çıkan sonuç şudur ki, toplumlar ne kadar uygarlaşır ve huzura kavuşursa, aşırı yollara o ölçüde başvururlar. Barış hali kimileri için feci bir durumdur. Belki de Napoléon'a "Savaş doğal bir haldir," dedirten şey de budur. (Modern Uyarıcıları Kullanma Kılavuzu)
  • Aşk evliliğinden olan bütün çocuklar gibi miras olarak annelerin muhteşem güzelliğini aldılar,sefaletle birleştiğinde çoğunlukla yıkıcı bir hediyeydi bu. (Sönmüş Hayaller)

  • ... herkesin mucizesi kendine göredir. (Köy Papazı)
  • İntiharın üç türü vardır: önce uzun bir hastalığın son nöbetinden başka bir şey olmayan ve kuşkusuz patoloji sınırların içerisindeki intihar; sonra umutsuzluk nedeniyle intihar, son olarak da mantık yürüterek intihar. Lucien umutsuzluk nedeniyle ve mantık yürüterek kendini öldürmek istiyordu. bu ikisi vazgeçilebilir intiharlardır; yalnızca patolojik intiharın geri dönüşü yoktur; ama çoğu zaman bu üç neden, Jean-Jacques Rousseau'da olduğu gibi, birleşir. (Bir Yaratıcının Çektikleri)
  • Alaycı bir adam daima sathi, bunun neticesi olarak da hain bir kimsedir, alay ettiği hâdisede cemiyete düşen payı hiçbir zaman kaale alamaz, çünkü tabiat yalnız hayvan yaratır, ahmakları toplum hayatına borçluyuz. (Nucingen Bankası)
  • ... büyük bir aileden gelmenin ve servetten yoksun oluşun nice yüksek zekalı insanları içinde tuttuğu derin bir hiçlik duygusu içinde, Umut sönüp gidiyordu. (İki Şair)
  • Vaktiyle seninle birlikte sonsuzluk denizine salıverdiğimiz gemileri yine orada yürütmeme kim engel olabilir? (İki Yeni Gelinin Anıları)
  • Aşka benzeyen hiçbir şey yoktur.. (Gizli Başyapıt)
  • İblisin vaat ettiği dünyevi zevkler çok fazladır ama cennetin sunduğu zevklerin bir sınırı yoktur. Tanrı'ya inandı ve ona dünyanın tüm hazinelerini veren o büyünün artık bir anlamı yoktu, tüm o hazineler, elmaslar onun gözünde çakıl taşından farksızdı; diğer hayatın görkemiyle kıyaslandığında incik boncuk gibi kalıyorlardı. Ona bu kaynaktan gelen her şeyin üzerinde bir lanet olduğunu düşündü. (Aklanmış Melmoth)

  • Çünkü herhangi bir şeyde aşırıya kaçmak bedeni kendine özgü bir yola sokar. (Sönmüş Hayaller)
  • Geceyi uykusuz geçirmek itiyadında olan ve derin bir sükûnet içinde seslerin çeşitli akislerine dikkat edenler bilirler: Çok defa, aynı yerden gelen hafif bir çıtırtı duyulur da, devamlı ve mutat [alışıldık] fısıltılar işitilmez... (Ferragus)
  • Vadilerde açan, gösterişsiz, alçakgönüllü çiçekler, göklere çok yakın, fırtınaların koptuğu, güneşin yaktığı yerlere dikilince yaşamıyorlar belki de, kim bilir? (Top Oynayan Kedi Mağazası)
  • Ancak her şey olmakla başlayarak herhangi bir şey olabilirsin. (Çalışanın Fizyolojisi)
  • İki varlığı aynı anda sevebilir miyiz? Bir sevgili bütün kalbi doldurmazsa sevgili olabilir mi? Birinci, sonuncu, biricik olması gerekmez mi? (Seraphita)
  • Aşkın ne kadar toplumcul ve yararlı olduğu hiç düşünüldü mü? (Evde Kalmış Kız)
  • "Son aşk en ateşli aşktır." (Parfümcü Cesar Birotteau'nun Yükselişi ve Düşüşü)