Kitap Künyesi

Yazar: Semih Gümüş

Yayın Evi: Can Yayınları

İSBN: 9789750709050

Sayfa Sayısı: 216

Öykünün Bahçesi Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Kısa öyküyü niçin öykünün ta kendisi olarak anladığımı Öykünün Bahçesi'nde anlatmaya çalışıyorum. Sait Faik, bizim edebiyatımızda öykünün ayrı bir tür olarak ne denli yeri doldurulamaz olduğunu, hem de abartısızca ortaya koydu. Köktenci bir değişikliğe yol açarken, öyküyü şiirin yanında bir yere oturttu, romanın baskısına karşı ona direnç ve kişilik kazandırdı.

Türk edebiyatında öykünün her zaman özel bir yeri oldu. Semih Gümüş, ülkemizde 90'lardan başlayarak artan bir ilgiyle okunan, yazılan öykünün izini bir eleştirmen olarak sürdü. Adam Öykü, Notos Öykü gibi dergiler yayınlayarak, yaşanan verimliliğin itici güçlerinden biri oldu, tartışmalar yaratan yazılar yazdı. Öykünün Bahçesi, öyküyü yakından izleyen, sevgiyle okuyan ve eleştiren bir eleştirmenin öykü üzerine yazılarını bir araya getiriyor.

Öykünün Bahçesi Alıntıları - Sözleri

  • Düşteki gerçekle gerçekteki düş aynı şey değil. Gerçekteki düş, gün geçtikçe karabasana dönüşüyor. Düşteki gerçek ise, gerçeklikten çok uzak
  • "Beyim mazur görün, sizin fotoğrafınızı çekemeyeceğim."
  • Bir bahçesiyle bir kitaplığı olan insanın, başka hiçbir şeye gereksinimi olmaz.
  • Bir insanın bir başkasına doğru ilerler, ya da bir başkasında, içindeki tüm o eski görüntülerle yürürken kendi serüvenini, yalnızca kendi serüvenini yaşadığını, bu aşamada bir kez daha yinelememe gerek yok.
  • "Sanki anlatacağım hikayeyi daha önceden biliyorsun," der Hoca'ya; "Belki sonunu da biliyorsun . Senin gibi birine, bildiği şeyi ben nasıl anlatayım?"
  • Kitaplar gitgide daha küçük karakterlerle yayımlanıyor: Edebiyatın sonunu hayal ediyorum: Karakterler yavaş yavaş kimsenin farkedemeyeceği kadar küçülecek ve bütünüyle görünmez olacak.
  • Ruhum eşyalarını topluyor.
  • Edebiyat, bazen insanın içdünyasının derinliklerine yapılan büyük yolculukların suları gibidir; bazen insandan uzaklaşır, giderek insana karşı duran bir nesnel duruma ait olur, diklenir; bazen nesnelerin sesine dönüşür, nesnelere dayalı kurgular içinde yaratır dünyaları. ..
  • Gerçekliği algıdan farklı bir biçimde yansıtan düşünce ve dil, insan bilincinin doğasının anahtarını oluşturmaktadır: Sözcükler, yalnızca düşüncenin gelişmesinde değil, bir bütün olarak bilincin tarihsel büyümesinde de merkezi bir rol oynarlar. Bir sözcük, insan bilincinin bir mikrokozmosudur.
  • Sokaktaki yaşamları popüler dünyaların çektiği sınırlar içinde, küçücük dünyalara evrilmiş, büzülmüş, içine çökmüş, sözcük bilgisi sınırlanmış, söz; yerini davranışa bırakmış, konuşulan sözcük sayısı da azalmış ...
  • Bir sanat yapıtında en yüklü öğeler, çoğu zaman onun suskularıdır.
  • Bir dizi yaşantının örgüsü olarak bi çimlenen öykü, konuda içkin olaylar dizgesini anlattığı gibi, yaşanan bu olayların bütüncül bir temelidir. Olay örgüsünü kuşatıp ona yazınsal bir kimlik kazandırır böylece ...
  • Bir sözcük, adlandırılan nesnenin salt bir temsili ya da bir coşku patlaması olarak değil de, bir sözcük olarak duyulduğu, sözcüklerle bunların düzenleyimlerinin, anlamlarının, dış ve iç yapılarının, dışardan gerçeği göstermek yerine kendi başlarına birer ağırlık ve değer kazandıkları durumlarda vardır şiirsellik.
  • Bir "Borges etkisi"nden de söz edilebilir elbette. Arjantin'de "Borges öykü leri" yazan yeterince edebiyatçı olduğunu kendisi de söylüyor. Serzeniş değil de, uyarı olarak, tatlı bir alayla bir de."Kendilerini bulmacalara, aynalara, kaplanlara falan kaptırmışlar," diyor, "üstelik bu işi benden çok daha iyi becerdikleri kesin."
  • Öykü daha ilk yaklaşımda birden çok okuma ekseninin varlığını okuyucuya duyurur.

Öykünün Bahçesi İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Semih Gümüş'ün Öykünün Bahçesi kitabını okumaya başladığımda, bu incecik kitabın böylesine çok boyutlu bir okuma sunacağını hiç düşünmemiştim. İlk baskısı 1999 yılında yapılmış olan kitabın, özellikle " Genç Öykücülerin Ağzını Bıçak Açmıyor" ve "Genç Edebiyatın Birikimi" başlıklı eleştiri yazıları çok ilginçti. Bu iki yazıdaki Semih Gümüş'ün tespitleri yirmi yıl sonrasında da geçerliliğini koruyor. Diyor ki Semih Gümüş:"Genç öykücü daha ciddi sorunlar ve iç dünyaların karabasanıyla yüklü öykülere ve okuru bu dünyaların gizemiyle etkilemeye inanıyor.Gerek anlamda, gerek sözdiziminde kapalılık da ister istemez bu zincire ekleniyor.Kapalılığın kendiliğinden şiire, yazınsala yaklaştırdığını keşfetmiştir genç öykücü.Kapalılıktan yararlanır.Daha ciddi olma kaygılarını da böylece yoluna koyar.Geçmişte yazılmış öyküye diyeceği yoktur belki, ama onu yeterince ağır, yeterince ciddi, yeterince yoğun ve şimdiki kötücül dünyamızı kucaklayabilecek yetkinlikte de görmemektedir. Gelin görün ki, sonunda yalnızca iç konuşmalarla örülü öyküler yazıp yayımlıyor genç öykücü.Yazarın iç dökümlerinin ya da yaşamına değgin itiraflarının edebiyat olduğu yanılsaması gözden böylece kaçıyor.Bir yaşam biçiminin düşünsel dışavurumu olabilir mi bu? Dışındaki dünyayı ve bireyleri paylaşmayanın, başkasında yaşamayanın düşünsel dünyalar kurması, bir öykü felsefesi oluşturması düşünülebilir mi?" Semih Gümüş'ün bu tespiti benim de sık sık düşündüğüm bir şey.Tabii onun gibi ifade etmem mümkün değil.️ Kitabın ilerleyen bölümlerinde, öykü çözümlemeleri var.Bu çözümlemeleri okumadan bu öyküleri okuyayım dedim.Bir sürü kitap peşine düştüm.Yaşar Kemal'in çoğu kitabını okumuşumdur ama nedense öykülerini okumamışım hiç.Aynı şekilde Orhan Kemal'in de...Yine Peride Celal'den pek çok kitap okumama karşın öykülerini atlamışım.Peride Celal'in " Pay Kavgası " kitabını bulmak epey zor oldu.Muhteşem arkadaşlarım var benim . Bazı kitapları ise ( öyküleri ) okumuş ve unutmuşum bunu gördüm.Parasız Yatılı ve Doğu Öyküleri ( Leş aslında) bu nedenle tekrar okunacak.Cemil Kavukçu, Oğuz Atay ve Vüs'at O. Bener'in öykü dünyasını keşfetmem gerek artık diye düşündüm. Öykü ile ilgilenen herkesin bu kitabı okuması gerektiğini düşünüyorum. (Özlem Akbaş)

Öykünün Bahçesi: Semih Gümüş'ten başvuru niteliğinde bir kitap: Öykünün Bahçesi. Okunup bir tarafa konulacak ya da öylesine okunacak bir kitap da değil. Uzun yıllar boyunca başucu kitabı olabilecek nitelikte bilgiler içeriyor. Sadece edebiyatla uğraşanların değil, ayrıca öykü, roman okuyup da biraz derinlikli okumak isteyen kişilere de yardımcı olabilecek niteliktedir. Bu kitap Semih Gümüş'ün çeşitli yerlerde çıkan yazılarının derlenmesi sonucu oluşmuş. Semih Gümüş kitaba yazdığı önsözde, öyküye nasıl başladığını, neler okuduğunu ve öyküye başlamasında zamanın dergilerinin payı konusunda da bilgi veriyor. Öykü ve özellikle 'kısa öykü' konusunda düşüncelerini anlatıyor. Semih Gümüş, Öykünün Bahçesi adlı kitabıyla bazı şeyleri parlatıp onların daha iyi görülmesini sağlıyor. Anlattığı tür, kavram, kişi ve eleştiri metinlerinde, okura edebiyatın içinden dışarı süzülen bilgileri kendince anlatmaya çalışıyor. Kendisi Türkiye'nin yaşayan en nitelikli eleştirmenlerinden biridir. Burada da sadece okura değil eleştirmenlere de sesleniyor. Eleştirmenin görevinin, bir kişiyi sevip sevmemek olmadığını, yazılan metni de edebi ölçütlere göre değerlendirerek anlamaya çalışılmasını gerektiğini, o yüzden de birbirinden farklı öykü türlerinin hepsini tek bir pota içine atıp oradan bir sonuç çıkartmak yerine farklı farklı değerlendirme yapılarak daha özgün bir kıyaslama yapılması gerektiğini belirtiyor. Öyküde işlenen konu ve işleme tarzlarının farklı olabileceği gibi genel tarz içine girmedi diye de bir öykünün yok sayılamayacağını da ifade ediyor. Kısa öykü ile roman yazmak arasındaki o ince çizgiden de bahsediyor. Kitap içinde verdiği örneklerle bazı şeylerin daha iyi anlaşılmasına da yardımcı oluyor. Kısa öykü nedir, ne değildir ve romanla arasındaki farklara da değiniyor. Semih Gümüş okuyucuyu keşfe çıkartıyor. Öykü, kısa öykü ve roman türlerinden ama özellikle kısa öykü üzerinde durarak bunun nereye konuşlandıracağını çeşitli örneklerle anlatıyor. Kısa öykü yazan öykücülerden ve kısa öykülerden de bahsederek, o öykülerden kendisinin ne anladığı ile okurun anlayışı arasındaki bakış açısına da değiniyor. Bu kitabı okurken bazı kısa öykü ve öykücülerden anladığım şu oldu: Dar alanda kısa paslaşmalar. İç dünyanın kendisi ve çevre ile çatışması, sıkıntılar, sorunlar gibi gibi…Yani kasvet çökmüş kentin üstüne minvalinde gün yüzü görmeyip hep yeraltında yaşamaya mahkum edilmiş bir durum gibi. Tabi ben kitapta, Semih Gümüş'ün bakış açısı ve sezinlemesi gibi bir çözümleme yapamam. Bu kitabı okumamım sebebi ise bu konuda bilgi sahibi olmaktı ve onu da sağladı. Burada bahsedilen kitapları daha önce okumuşsanız bir de bu kitabı okuduktan sonra tekrar o kitapları okuyup iki okuma arasındaki farka bakabilirsiniz. Semih Gümüş, öykücü bazı kişiler hakkında rahat, net ifadeler kullanıp o kişileri bize anlatırken, bazı kişi ve öykülere geldiğinde ise kendi bile zorlanıyor. Hatta bence bazı zorlama cümleler ve yazarın bile düşünmediğini düşünüp ona göre anlamlandırmaya çalıştığı yerler de olmuş. Bu işin üstadı bile belli kişiler hakkında zorlanıyorsa okuyucu ne yapsın? Ya da okuyucu bu kitapları okumadı diye nasıl eleştirilebilir? Semih Gümüş ise işinin gereği olarak bu metinlerle uğraşmak, anlamak, anlamlandırmak durumunda olduğu için sabredebiliyor. Peki, okur niye sabretsin? Ondan alacağı bir haz, anlam, bilgi bulamamışsa sırf bir şeyler okumak adına niçin okusun ki? Bu nitelikli okumanın da ötesinde bir durum. Nicel ve nitel bir durum tartışması yapılabilir lakin bazı kitapların okunmamasını bir eksiklik olarak göstermek de yanlış. Tabi bu düşünceyi Semih Gümüş söylemiyor, benim görüşüm. O ise eleştirmenlere bu kitapları nasıl okumaları gerektiğine dair düşüncelerini paylaşıyor. Bu kitabı iyi ki Semih Gümüş yazmış. Kitapta bahsedilen çoğu ismi sadece ismen bilirim. Bu irdeleme sayesinde epey bilgi sahibi oldum ve tavsiye ederim. Bu kitabı okuyup bitirdiğinizde bazı şeyler artık eskisi ya da göründüğü gibi olmayabilir. Bazı kişilerin tam anlaşılabilmesi ya da sindirilebilmesi için bu kitap okuyucuya bir kapı aralayabilir.. Bu kitabı 18 - 19 Nisan 2020 tarihleri arası okudum. İnceleme yazısı ise 14 Eylül 2020 tarihinde 1000Kitap sitesine eklendi. Okuduğum kitap 2.basım 2008 tarihli, Can Yayınları'ndan çıkmış. Bu kitabın ilk baskısı 1999 yılında 'Adam Yayıncılık' tarafından yapılmış. (S. Ali)

Kitabın Yazarı Semih Gümüş Kimdir?

Semih Gümüş Türk yazar. Ankara Fen Lisesi ve Gazi Lisesi'nden sonra, 1981'de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni bitirdi. İlk yazısı aynı yıl Yazko Edebiyat Dergisi'nde yayınlandı. 1981-1985 yıllarında Yarın Dergisi'nin genel yayın yönetmenliğini yaptı. 1995-2005 yıllarında Adam Öykü Dergisi'nin genel yayın yönetmenliğini yürüttü. 2006 Aralık ayında Notosöykü Dergisi'ni çıkardı ve şimdilerde bu derginin genel yayın yönetmenliğini yürütüyor. Kendine özgü bir eleştiri anlayışına sahip olan Semih Gümüş'ün 1991'de Roman Kitabı, 1994'te Kara Anlatı Yazarı, Karşılıksız Yazılar, Yazının ve Tarihin Bilinci, 1996'da Cevdet Kudret Eleştiri Ödülü'nü alan Başkaldırı ve Roman, 1999'da Öykünün Bahçesi, 2002'de Puslu Ada, 2003'te Yazının Sarkacı Roman, 2005'te Yazarın Yanlızlık Burcu adlı kitapları yayınlandı.

Semih Gümüş Kitapları - Eserleri

  • Yazar Olabilir miyim?
  • Yalnızlık Kime Benzer
  • Okumak ve Yazmak
  • Modernizm ve Postmodernizm
  • Yazarın Yalnızlık Burcu
  • Öykünün Kedi Gözü

  • Ay'ı Boyamak
  • Öykünün Bahçesi
  • Dikkat! Kırılacak Eşya
  • Yazının Sarkacı Roman
  • Belki Sonra Başka Şeyler de Konuşuruz
  • Romanın Şimdiki Zamanı
  • Aşk Öyküleri

  • Eleştirinin Sis Çanı
  • Roman Kitabı
  • Orhan Veli Kanık
  • Türk Yazınından Seçilmiş Kısa Öyküler
  • Çözümleyici Eleştiri
  • Yazının ve Tarihin Bilinci
  • Edebiyat ve Yeni Zamanların Kültürü

  • Puslu Ada
  • Öykünün Şimdiki Zamanı Bugünün Ustaları
  • Başkaldırı ve Roman
  • Kara Anlatı Yazarı: Vüs'at O. Bener
  • Beyoğlu Öyküleri
  • İstanbul Öyküleri
  • Futbol ve Biz

  • Karşılıksız Yazılar

Semih Gümüş Alıntıları - Sözleri

  • "Sanki anlatacağım hikayeyi daha önceden biliyorsun," der Hoca'ya; "Belki sonunu da biliyorsun . Senin gibi birine, bildiği şeyi ben nasıl anlatayım?" (Öykünün Bahçesi)
  • Sinekli Bakkal Batı’nın üstünlüklerine karşı Doğu’nun değerlerini ortaya çıkarmayı amaçlayan bir tez romanıydı ve yazınsal değeriyle çağdaş Türk edebiyatının kanonu içindeki yeri tartışmalı sayılabilecek bu roman, içeriği ve taşıdığı güçlü anlamın yanı sıra işleviyle de yeni edebiyatın kurucularından sayılır. (Edebiyat ve Yeni Zamanların Kültürü)
  • En güzel çiçekler neden uçurumların kenarlarında açar, daha iyi anlıyorum. (Aşk Öyküleri)
  • Yaratım süreci boyunca yalnızca yazarına ait olan yazınsal metin, dünya gözüne göründükten sonra yazarın denetiminden çıkmaya başlar. Orada eleştiri vardır artık, tek bir eleştirmen olmasa bile, her okumanın bir eleştiri yerine geçtiği anlamında. (Çözümleyici Eleştiri)
  • Eğer işlevsel dil yazınsal dilin yerine geçiriliyor, popüler edebiyat gerçek edebiyat olarak sunuluyorsa, bunun arkasında bir endüstri bulunduğu gerçeğinden kopamayız. (Modernizm ve Postmodernizm)
  • İnsanın ancak ötekini anlayarak kendini de anlayacağını düşünmeden yazabilir, yaşayabilir mi yazar? (Çözümleyici Eleştiri)

  • Yazmak etkin bir iştir ve hayran olduğum ve başarmayı hep istediğim yazma tarzı, okumayı da etkin hale getirendir - kitap, radarın bilinmeyen bir şeyi okuduğu gibi okuru okuyor. Ve bilinmeyenler, okurlar, bunu hissediyor. JOHN FOWLES (Romanın Şimdiki Zamanı)
  • Yaşamım! Doğrusun yanlış olduğun kadar. Bir diken gibisin içimde (Başkaldırı ve Roman)
  • İnsan kendini arama bilincine vardığında, toplumsal bir kuşatma içinde olduğunu da görür. Ürkütücü gelir bu. Dışındaki değerlerin gitgide güçlenerek kendi değerlerini hastırdığı yerde yüzünü aydınlığa çeviremediğini görmenin tedirginliğini yaşar. (Öykünün Kedi Gözü)
  • Büyülü gerçekçiliğin itici gücü anlatım biçimidir elbette ve Mârquez, baştan sona bütün romanlarında hep o anlatım biçiminin o güne dek bulamadığı özelliklerini arayıp bulduğu için bu denli başardı oldu. (Eleştirinin Sis Çanı)
  • Acıyla da yaşasa yazının nankörlüğünü, En iyisi perdeleri sıkıca çekmek, diye düşünür. Bir yerden yalıtlarken kendimi, başka bir yerde çağalıyorum işte ... (Roman Kitabı)
  • Bireyin içinden geçerek hayatı görme biçimleri, yeniden yaratma biçimlerini ve roman sanatının olanaklarını değiştirince, önceki yüzyılın büyük romanlarına hiç benzemeyen romanlar yazılmasına neden oldu. (Romanın Şimdiki Zamanı)
  • "Bizi belirleyen biraz da geçmiş değil mi?” (Öykünün Şimdiki Zamanı Bugünün Ustaları)

  • Ah, insanların kusursuzluğa karşı bu çılgınca merakı beni nasıl korkutuyor Madam, bilemezsiniz. (Aşk Öyküleri)
  • Yazarken yalnızlığa gereksinim duydukça onurunu koruyabilir yazar. Yoksa kapısını tırmalayan sırtlanlara teslim olmaktan başka yol kalmaz. (Yazarın Yalnızlık Burcu)
  • Somut korku başa gelmeden tedirginlik içinde silkeler insanı ama gene de kaçıp kurtulabileceğini bilir insan. Daha ürkütücü olan, içine düştüğü hayalet şehrin yarattığı ruhsal etki, nereye gitse yanından ayrılmayacak olan kaygıdır. Öylesine yeniktir ki kaygı karşısında insan... (Romanın Şimdiki Zamanı)
  • Her gün bu kadar güzel mi bu deniz? Böyle mi görünür gökyüzü her zaman? Her zaman güzel mi bu kadar, Bu eşya, bu pencere? Değil, Vallahi değil; Bir iş var bu işin içinde. (Orhan Veli Kanık)
  • İnsan hayatı kaçış ve korkuyla başladı. (Yazının Sarkacı Roman)
  • İlk oyuncağı yarattığı gibi, ilk masalı da çocuk anlatmış olsa gerektir. (Öykünün Kedi Gözü)
  • Eski oyuncakların büyüklere çekici gelişinde geçmiş zamanların barışık hayatına duyulan özlem kadar, oyuncaksız geçen çocuklukların da payı olmalı. Belki geçmişte dünyanın bugünkü kadar karmaşık ve ürkütücü değil de, daha kolay kavranabilir ve yaşanabilir oluşu, oyuncağa duyulan gereksinimi de azaltıyordu. Oyuncağın yerine geçen sokak vardı öte yanda, orada, evlerin arasında her zaman bulunan bir alanda çocukların dayanışmasını, yakın arkadaşlıkları anlatan "mahalle” denen yerde de dünyanın çocuksu bir benzeri pekâlâ kurulabiliyordu. (Yazarın Yalnızlık Burcu)