Kitap Künyesi

Yazar: Semih Gümüş

Yayın Evi: Can Yayınları

İSBN: 9789750712166

Sayfa Sayısı: 152

Öykünün Kedi Gözü Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Semih Gümüş, eleştirinin çok okunabileceğini, özellikle gençler tarafından ilgiyle izlenebileceğini çoktan kanıtladı.

Eleştiri yazınımızın önde gelen isimlerinden Semih Gümüş, edebiyatın her alanına yayılan yazılarıyla güncel eleştirinin de kendi okurunu yaratabileceğini gösteriyor, çıkardığı öykü dergileriyle "öyküsever" bir eleştirmen olarak da öne çıkıyor. Öykünün Kedi Gözü, onun öykü üzerine yazılarından derlediği ikinci kitabı. Daha önce yayımladığımız Öykünün Bahçesi ile büyük ilgi gören Gümüş'ün bu kitabı da genç öykü yazarlarıyla sıkı okurlar tarafından beğeniyle okunacak. Kitap, öykücülüğümüzün kısa bir tarihçesi ile başlıyor. Nabizade Nâzım'dan Sait Faik'e, Onat Kutlar'dan Murathan Mungan'a uzanan çizgi değerlendiriliyor. Ardından son yılların öne çıkan öykü kitapları hakkında ayrıntılı eleştiriler geliyor. Öykü sanatının kapılarını hem okur hem yazar olarak açmak isteyenlere yönelik çok önemli bir kaynak.

Öykünün Kedi Gözü Alıntıları - Sözleri

  • Birden karşıma çıksan, soluğum kesilir- dilim tutulur; ince bir alev dolanır derimin altında; gözlerim kararır
  • Çünkü aşk, insanı alçaltan bir duygudur; ruh sefılliğini,başkasının bedenini yücelterek aşma oyunudur.
  • Öykücülüğümüzün çağdaşlık yolundaki atılımı,yüzünü eski edebiyata değil de Batı'ya dönen Halid Ziya Uşaklıgil (1866-1945) ile başladı.
  • Edebiyatımda geçen kuşakların kendi oluşum süreçlerini sonraki kuşaklara dayatıp yazınsal seçimlerini genç yazarlar üstüne düşürdüğü koşullarda yenilenmenin dar sokaklarda kalacağı kuşkusuzdur.
  • Yazmak istediklerimin çok azını yazabildiğimi düşündükçe, tümünü yazamayacağım korkusu da kendini gitgide daha çok duyuruyor.
  • Bir yazarın geleceğini öngörmek kimin işidir? Bizim edebiyatımızdaki ortalama algılama düzeyinde bu sorunun karşılığı,eleştirmen'dir
  • Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Halide Edib Adıvar,Reşat Nuri Güntekin ve Refik Halit Karay, Cumhuriyet dönemi edebiyatının ilk büyük kilometre taşları sayılır.
  • Bir yazın uygarlığı okumalardan oluşmaz, yeniden okumalardan oluşur; belki de, yalın bir biçimde söylersek, uygarlık budur.
  • "Bu oyunun tanrısı kim, 'gölge' kim, 'can' kim; bu yaşananlar kimin başının altından çıkıyor, bu oyunu kim sahneliyor?
  • Yayımladığı ilk metinler yazarın geleceğine ilişkin ipuçlarını verir, ama o geleceğin nerede, nasıl oluşacağını belirtmez.
  • Bu kısa parçaların öyle bir özelliği vardır ki, bunlar bütünlüğe ve kendisiyle uyum içinde olan bir zihne gereksinim duyarlar.
  • İlk oyuncağı yarattığı gibi, ilk masalı da çocuk anlatmış olsa gerektir.
  • İnsan kendini arama bilincine vardığında, toplumsal bir kuşatma içinde olduğunu da görür. Ürkütücü gelir bu. Dışındaki değerlerin gitgide güçlenerek kendi değerlerini hastırdığı yerde yüzünü aydınlığa çeviremediğini görmenin tedirginliğini yaşar.
  • Öykü, parçalanmış ve huzursuz bir türdür; mayanın tutması ya da tutmaması sorunudur; işte belki de bu nedenledir ki, öykü -en iyi biçimde, sezgi parlamalarıyla aldırmazlığa varan hipnoz durumlarının art arda gelmesi denebilecek olan- modern bilince uygun düşer.
  • “Öykünün anlamı nedir: Hayatın ayrıntılarının sanatı.”

Öykünün Kedi Gözü İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Günümüz öykücülüğü üzerine eleştiriler...: İncelemeye kitap içerisindeki bir bölümden bir alıntıyla başlıyorum. "Öykünün üç atlısı var: Amerikan ve Latin Amerika öykücülüğü, bir de bizim öykücülüğümüz: İlki usta, öteki dörtnala koşmaya alışmış, bizimki tırısta." ... Öykünün Kedi Gözü, günümüz öykü dünyası üzerine bir eleştiri kitabıdır. Yazar, öykünün günümüzde romanın epey gölgesinde kaldığından bahseder bunun yanında günümüz öykü yazarlarına ilişkin olumlu-olumsuz (daha çok olumlu) eleştirileri dile getirir. ... Tahminimce bu kitapta bahsi geçen öykü yazarlarının birçoğuna aşina olmayacaksınız, bu yüzden okuması zor olacaktır sizin için. Öncelikle bu eleştiri kitabını okumak için Onat Kutlar, Tomris Uyar, Fürüzan, Selim İleri, M. Mungan, Barış Bıçakçı, Kadri Öztopçu, M. Yalçın, İnan Çetin, Behçet Çelik, Faruk Duman ve benzeri yazarlarının hikayelerinden okumak gerekir. ... Günümüz okurun çoklukla roman ya da şiir okuduğu günümüzde öykü fazla tercih edilen bir okuma alanı dışına çıkmıştır. Halbuki çok iyi öykü yazarlarımız vardır. Sabahattin Ali gibi, Sait Faik gibi, Memduh Şevket gibi. Bunun yanında 1950 kuşağından çıkan adını duyurmuş öykücülerimiz de vardır. Günümüzde ise öykünün yeri nasıldır, bazen çıkışlı-çoğu zaman inişlidir. ... Ben bu eleştiri kitabından ne kaptım, bazı yazarları not aldım, okuma listeme ekledim, vakti gelince okuyacağımı düşünüyorum. ... siirgiller.blogspot.com (yasinogretmen)

Öykü Meraklıları Mutlaka Okumalı!...: Semih Gümüş, Türk edebiyatının yaşayan en önemli eleştirmenlerinden biri. Eleştirinin bizim edebiyatımızda, makbul, ciddiye alınan, saygı duyulan bir alan olmadığı düşünüldüğünde Gümüş'ün emeğinin büyük olduğu anlaşılacaktır. Kurumsallaşamış bir edebiyat dalı olarak eleştiri, edebiyatımızın gelişim seyrini göstermesi ve dünya edebiyatı içindeki yerini tespit etmesi bakımından çok önemli ve zor bir uğraş. Bu uğraşı sürdürmek ve istikrarlı bir biçimde yazmak sanıldığı kadar kolay değil. Zira bizim edebiyatımızda eleştiri, yazınsal metnin değerini ortaya çıkaran ya da en azından tartışmaya açan bir alan olarak anlaşılmaktan ziyade metni yerden yere vuran bir yazı biçimi olarak algılanıyor. Bu anlamda Gümüş'ün Edebiyatın Kedi Gözü adlı eleştiri kitabında bir tespiti var ki, Türk edebiyatında öykü ve geleceği açısından umut verici. Gümüş, öykünün Avrupa edebiyatında sahneden çekilen ve artık eskisi gibi hak ettiği değeri görmeyen bir edebî alan olmasına rağmen bizim edebiyatımızda 1990'lardan sonra hızla yükselen bir tür olduğunu imliyor. Dahası Amerikan ve Latin Amerikan öykücülüğünden sonra dünyada Türk öykücülüğünün üçüncü sırada bulunduğunu rahatlıkla ifade ediyor. Semih Gümüş'ün Öykünün Kedi Gözü kitabı birçok açıdan genç okuyucu ve yazarlar açısından bilgi verici ve ufuk açıcı bir kitap. Şöyle ki, Gümüş kendi öykü okumaları çerçevesinde kendi yazarlarını ve kitaplarını açıklarken aynı zamanda okuyucuya da yol göstermiş oluyor. Öykünün yönelimleri ve yaratıcı yazarlarını tespit ederek bu alanda kendini geliştirmek isteyen okuyucuyu ve yazarlara da rehberlik yapıyor. Türk edebiyatında öykü türünün öncülerini, gelişim seyrini, köşe taşı yazarlarını ve eserlerini değerlendirerek esasen göz ardı edilemeyecek bir birikimin varlığına işaret ediyor. Roman ve öykü karşılaştırması yaparak birbirlerine göre avantajlarını ve dezavantajlarını açıklıyor. Öykünün Kedi Gözü, öykü okuyucusu olarak verdiği bilgilerden fevkalâde yararlandığım ve bu sayede birkaç yeni yazar keşfederek okuma listeme almama vesile olan bir kitap oldu. Türk edebiyatında öykünün köşe taşı yazarları olarak Vüs'at Bener'in, Füruzan'ın, Sait Faik'in ve Tomris Uyar'ın kadrini bir kere daha idrak ettim. Yeni yazarlar tanıdım ve okuma listemi genişlettim. Öykü meraklılarına tavsiye ederim. (Hasan Hüseyin AKKAŞ)

Semih Gümüş'ün okuduğum ilk kitabı. Eleştiri türünde. Şimdi eleştiri yazarının kitabına eleştiri yazmak da pek bir ironik :) Benimki eleştiri değil tabii. Kitap hakkındaki izlenim diyelim. Kitap genel anlamda, öykü yazan isimlerin yazdığı öyküleri okuyan bir eleştirmenin, kendi bakış açısı doğrultusunda yazdığı eleştirileri içeriyor.(Cümlenin afilliliği:D/ ben yazdım ben yazdım :D) Kelime dağarcığıma yeni kelimeler eklendi. Sözgelimi (yazarın en çok kullandığı kelime diyebilirim), grotesk,tikel,anıştıran, fanzinler... Kitabın üslûbu eleştiri üslûbu :) Bilmediğim ne kadar da çok yazar ismi varmış. Edebiyatın içinde bilmediğim ne kadar çok olay varmış. Hep diyorum ya edebiyat derya benim bildiğim deryada damla... İyi okumalar. (N.G.)

Kitabın Yazarı Semih Gümüş Kimdir?

Semih Gümüş Türk yazar. Ankara Fen Lisesi ve Gazi Lisesi'nden sonra, 1981'de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni bitirdi. İlk yazısı aynı yıl Yazko Edebiyat Dergisi'nde yayınlandı. 1981-1985 yıllarında Yarın Dergisi'nin genel yayın yönetmenliğini yaptı. 1995-2005 yıllarında Adam Öykü Dergisi'nin genel yayın yönetmenliğini yürüttü. 2006 Aralık ayında Notosöykü Dergisi'ni çıkardı ve şimdilerde bu derginin genel yayın yönetmenliğini yürütüyor. Kendine özgü bir eleştiri anlayışına sahip olan Semih Gümüş'ün 1991'de Roman Kitabı, 1994'te Kara Anlatı Yazarı, Karşılıksız Yazılar, Yazının ve Tarihin Bilinci, 1996'da Cevdet Kudret Eleştiri Ödülü'nü alan Başkaldırı ve Roman, 1999'da Öykünün Bahçesi, 2002'de Puslu Ada, 2003'te Yazının Sarkacı Roman, 2005'te Yazarın Yanlızlık Burcu adlı kitapları yayınlandı.

Semih Gümüş Kitapları - Eserleri

  • Yazar Olabilir miyim?
  • Yalnızlık Kime Benzer
  • Okumak ve Yazmak
  • Modernizm ve Postmodernizm
  • Yazarın Yalnızlık Burcu
  • Öykünün Kedi Gözü

  • Ay'ı Boyamak
  • Öykünün Bahçesi
  • Dikkat! Kırılacak Eşya
  • Yazının Sarkacı Roman
  • Belki Sonra Başka Şeyler de Konuşuruz
  • Romanın Şimdiki Zamanı
  • Aşk Öyküleri

  • Eleştirinin Sis Çanı
  • Roman Kitabı
  • Orhan Veli Kanık
  • Türk Yazınından Seçilmiş Kısa Öyküler
  • Çözümleyici Eleştiri
  • Yazının ve Tarihin Bilinci
  • Edebiyat ve Yeni Zamanların Kültürü

  • Puslu Ada
  • Öykünün Şimdiki Zamanı Bugünün Ustaları
  • Başkaldırı ve Roman
  • Kara Anlatı Yazarı: Vüs'at O. Bener
  • Beyoğlu Öyküleri
  • İstanbul Öyküleri
  • Futbol ve Biz

  • Karşılıksız Yazılar

Semih Gümüş Alıntıları - Sözleri

  • "Sanki anlatacağım hikayeyi daha önceden biliyorsun," der Hoca'ya; "Belki sonunu da biliyorsun . Senin gibi birine, bildiği şeyi ben nasıl anlatayım?" (Öykünün Bahçesi)
  • Sinekli Bakkal Batı’nın üstünlüklerine karşı Doğu’nun değerlerini ortaya çıkarmayı amaçlayan bir tez romanıydı ve yazınsal değeriyle çağdaş Türk edebiyatının kanonu içindeki yeri tartışmalı sayılabilecek bu roman, içeriği ve taşıdığı güçlü anlamın yanı sıra işleviyle de yeni edebiyatın kurucularından sayılır. (Edebiyat ve Yeni Zamanların Kültürü)
  • En güzel çiçekler neden uçurumların kenarlarında açar, daha iyi anlıyorum. (Aşk Öyküleri)
  • Yaratım süreci boyunca yalnızca yazarına ait olan yazınsal metin, dünya gözüne göründükten sonra yazarın denetiminden çıkmaya başlar. Orada eleştiri vardır artık, tek bir eleştirmen olmasa bile, her okumanın bir eleştiri yerine geçtiği anlamında. (Çözümleyici Eleştiri)
  • Eğer işlevsel dil yazınsal dilin yerine geçiriliyor, popüler edebiyat gerçek edebiyat olarak sunuluyorsa, bunun arkasında bir endüstri bulunduğu gerçeğinden kopamayız. (Modernizm ve Postmodernizm)
  • İnsanın ancak ötekini anlayarak kendini de anlayacağını düşünmeden yazabilir, yaşayabilir mi yazar? (Çözümleyici Eleştiri)

  • Yazmak etkin bir iştir ve hayran olduğum ve başarmayı hep istediğim yazma tarzı, okumayı da etkin hale getirendir - kitap, radarın bilinmeyen bir şeyi okuduğu gibi okuru okuyor. Ve bilinmeyenler, okurlar, bunu hissediyor. JOHN FOWLES (Romanın Şimdiki Zamanı)
  • Yaşamım! Doğrusun yanlış olduğun kadar. Bir diken gibisin içimde (Başkaldırı ve Roman)
  • İnsan kendini arama bilincine vardığında, toplumsal bir kuşatma içinde olduğunu da görür. Ürkütücü gelir bu. Dışındaki değerlerin gitgide güçlenerek kendi değerlerini hastırdığı yerde yüzünü aydınlığa çeviremediğini görmenin tedirginliğini yaşar. (Öykünün Kedi Gözü)
  • Büyülü gerçekçiliğin itici gücü anlatım biçimidir elbette ve Mârquez, baştan sona bütün romanlarında hep o anlatım biçiminin o güne dek bulamadığı özelliklerini arayıp bulduğu için bu denli başardı oldu. (Eleştirinin Sis Çanı)
  • Acıyla da yaşasa yazının nankörlüğünü, En iyisi perdeleri sıkıca çekmek, diye düşünür. Bir yerden yalıtlarken kendimi, başka bir yerde çağalıyorum işte ... (Roman Kitabı)
  • Bireyin içinden geçerek hayatı görme biçimleri, yeniden yaratma biçimlerini ve roman sanatının olanaklarını değiştirince, önceki yüzyılın büyük romanlarına hiç benzemeyen romanlar yazılmasına neden oldu. (Romanın Şimdiki Zamanı)
  • "Bizi belirleyen biraz da geçmiş değil mi?” (Öykünün Şimdiki Zamanı Bugünün Ustaları)

  • Ah, insanların kusursuzluğa karşı bu çılgınca merakı beni nasıl korkutuyor Madam, bilemezsiniz. (Aşk Öyküleri)
  • Yazarken yalnızlığa gereksinim duydukça onurunu koruyabilir yazar. Yoksa kapısını tırmalayan sırtlanlara teslim olmaktan başka yol kalmaz. (Yazarın Yalnızlık Burcu)
  • Somut korku başa gelmeden tedirginlik içinde silkeler insanı ama gene de kaçıp kurtulabileceğini bilir insan. Daha ürkütücü olan, içine düştüğü hayalet şehrin yarattığı ruhsal etki, nereye gitse yanından ayrılmayacak olan kaygıdır. Öylesine yeniktir ki kaygı karşısında insan... (Romanın Şimdiki Zamanı)
  • Her gün bu kadar güzel mi bu deniz? Böyle mi görünür gökyüzü her zaman? Her zaman güzel mi bu kadar, Bu eşya, bu pencere? Değil, Vallahi değil; Bir iş var bu işin içinde. (Orhan Veli Kanık)
  • İnsan hayatı kaçış ve korkuyla başladı. (Yazının Sarkacı Roman)
  • İlk oyuncağı yarattığı gibi, ilk masalı da çocuk anlatmış olsa gerektir. (Öykünün Kedi Gözü)
  • Eski oyuncakların büyüklere çekici gelişinde geçmiş zamanların barışık hayatına duyulan özlem kadar, oyuncaksız geçen çocuklukların da payı olmalı. Belki geçmişte dünyanın bugünkü kadar karmaşık ve ürkütücü değil de, daha kolay kavranabilir ve yaşanabilir oluşu, oyuncağa duyulan gereksinimi de azaltıyordu. Oyuncağın yerine geçen sokak vardı öte yanda, orada, evlerin arasında her zaman bulunan bir alanda çocukların dayanışmasını, yakın arkadaşlıkları anlatan "mahalle” denen yerde de dünyanın çocuksu bir benzeri pekâlâ kurulabiliyordu. (Yazarın Yalnızlık Burcu)