Ramazan ayının sıcak havalara denk gelmesiyle, "Ava susê" olarak tanımlanan meyan kökü şerbeti Mardinlilerin sofralarının vazgeçilmezi haline geldi.
Bahar aylarında meyan köklerinin toplanarak ezilmesiyle yapılan meyan şerbeti, bir müddet bekletildikten sonra süzülerek üretiliyor.
Özellikle sıcak havalarda harareti alması nedeniyle tercih edilen içecekler arasında yer alan "Ava susê"yi almak için yurttaşlar iftar öncesi satış noktalarında uzun kuyruklar oluşturuyor.
Mardin’de, meyan kökü şerbeti satarak ailesini geçindiren Veysi Özcan, mesleğinin dededen kalma bir meslek olduğunu söyledi. Özcan, “1941 den beri dededen babaya bu mesleği yapıyoruz. Astım, mide rahatsızlığı, iltihapları kurutmak, taş atmak ve böbrek hastalığı için bulunmaz bir şifa kaynağı. Her hastalığa şifadır. Şifalı olması nedeni ile buradan İstanbul’a götüren müşterilerimiz var” dedi.

Türkiye'de Ege, Akdeniz, Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerinde yaygın olarak, özellikle akarsu kıyılarında yetişen meyan bitkisinin köklerinden yapılan meyan şerbeti, Osmanlı döneminden bu yana bilinen ve tüketilen bir içecek. Tüm dünyada popüler olan kolalı içeceklerin ana maddelerinden birini de meyan kökü oluşturuyor.

ÇAY GİBİ DEMLENİYOR
Meyan kökü bitkisi son dönemde beslenme uzmanlarının önerileri doğrultusunda yeniden popülerliğini kazanmaya başladı. Yaklaşık bir avuç meyan kökünün, bir sürahi suya konulup, ara sıra çalkalanarak 2-3 saat bekletildikten sonra içime hazır hale geldiğini kaydeden uzmanlar, "Çay gibi demlenen meyan kökü, süzülüp buzdolabına kaldırıldıktan sonra, akşama kadar 3-5 kez 1 su bardağı içilir. Bir kilogram meyan kökü ile sürahiler dolusu sağlıklı içecek hazırlanabilir" diyor.

KUM VE TAŞI ERİTİYOR
Beslenme uzmanları, meyan kökünün, serinletmekle kalmayıp idrar yollarındaki kum ve taşı eriterek attığını, böbreklere, karaciğere iyi geldiğini, farenjitin iyileşmesine ve ses kısıklığının giderilmesine yardımcı olduğunu ve kanı temizlediğini belirtiyorlar.
Meyan Kökü Şerbeti TarifiKaynatmaya ve şeker ilavesine ihtiyaç duyulmadan hazırlanabilen bir içecektir.
Meyan kökleri akan suda az bir süre yıkanarak tozlarından arındırılır.
Rengini ve tadını vermesi için temiz bir tülbende sarılarak tencereye konulan iki litre suyun içine bırakılır.
Üç - dört saat burada bekletilen meyan kökleri tencerenin içinden çıkartılır. Konulan meyan miktarı ve istenen dem seviyesi bekleme süresini belirler. Ancak demli olması halinde su eklenerek açılabilir.
Elde edilen şerbetin içinde tortu olabileceği düşüncesiyle tel bir süzgecin üzerine, kullanılmış olan tülbendin bir parçası getirilerek tekrar bir süzdürme işlemi yapılır. Berraklığı korumak için dipteki bir parmak kalınlığındaki tortulu kısım süzdürme işlemine katılmaz.

Meyan Kökü Şerbeti arzu edilirse kokusunu değiştirmek için içerisine çubuk tarçın ve iki - üç karanfil veya nane yaprakları konularak soğuk olarak veya buz parçaları eklenmek suretiyle servis edilir.

Meyan Kökü Şerbetinin Faydaları:
Şifalı tıbbi bir bitki olan meyanın halsizlik, düşük tansiyon, ülser, böbrek taşı, sindirim ve solunum sistemi hastalıklarına, cilt sorunlarına, bazı kanser türlerine iyi geldiğine inanılmaktadır. Öksürüğe, yüksek ateşe, ses kısıklığına, ağız içi yaralara, kramplara karşı da kullanılan meyan şerbetinin bağışıklık sistemini güçlendirdiği söylenir. Ancak neden olacağı potasyum kaybını dengelemek için muz, üzüm, kayısı, hurma yenilmesi gerektiği ifade edilmektedir.

Uyarı: Uzun süreli ve yüksek miktarlı kullanım bağımlılığa, vücutta su tutulmasına ve bazı hastalıklara yol açabilir. Yan etkileri nedeniyle yüksek tansiyon, böbrek, beyin, kansızlık, karaciğer, şeker, kalp ve benzeri rahatsızlığı bulunanlarla gebe ve emziren bayanlar için uygun olmayabilir.