600 yıllık El-Cezerî portresi, çıplak gözle çukur; kamerada kabartma…

Portre İçindeki Sır

Mardin’in Artuklu ilçesindeki tarihi Kasımiye Medresesi, sadece mimarisiyle değil, avlusunda sergilenen sıra dışı bir eserle de dikkat çekiyor. Kaderine terk edilmiş bir şekilde atıl durumda bırakılan Ünlü mucit El-Cezerî’nin portresi, çıplak gözle bakıldığında taş yüzeyde içe doğru oyulmuş bir çukur gibi görünüyor. Ancak bir telefon kamerasıyla görüntülendiğinde yüz, dışarıya doğru kabarmış üç boyutlu bir forma bürünüyor. Üstelik bakış açısına göre hareket ediyormuş gibi bir yanılsama yaratıyor.

600 Yıllık Optik Mucize

Yaklaşık 15. yüzyıla tarihlenen bu taş kabartma, hem sanat hem de bilim dünyası için merak uyandırıcı bir örnek. El-Cezerî’nin mekanik zekâsını yansıtan portre, optik illüzyon tekniğiyle adeta zamanın ötesine sesleniyor. Bugün modern teknolojilerle bile hayranlık uyandıran bu etki, dönemin taş işçiliğinin ve bilimsel merakının eşsiz bir ürünü olarak kabul ediliyor.

Bilim ve Sanatın Kesişim Noktası

Kasımiye Medresesi’nin duvarındaki bu portre, ziyaretçilerine sadece tarihi bir figürü değil, aynı zamanda görsel algının sınırlarını da gösteriyor. Çıplak gözle farklı, kamera ile bambaşka bir yüz… Bu ikili etki, El-Cezerî’nin “görünmeyeni görünür kılma” felsefesini taşlara kazınmış bir miras olarak günümüze taşıyor.

Kasımiye Medresesinde sergilenen ve 15. yüzyıldan kalan portre, Mardin’de bilim ve sanatın büyüleyici buluşmasını sergiliyor.
Kasımiye Medresesinde sergilenen ve 15. yüzyıldan kalan portre, Mardin’de bilim ve sanatın büyüleyici buluşmasını sergiliyor.

El Cezeri Kimdir?

1136 yılında Cizre'nin Tor Mahallesi'nde dünyaya gelen El Cezeri'nin hayatı hakkında günümüze çok fazla bilgi ulaşmamıştır. Öğrenimini Camia Medresesi'nde tamamladığı biliniyor.

 Asıl adı Ebu'l İz İsmail İbni Rezzaz El Cezeri'dir. Güneydoğu Anadolu, Artukluların hâkimiyetine geçtikten sonra, o zamanki başkent olan Diyarbakır'a çağrılır. Burada hükümdarın himayesi altında 25 yıl boyunca önemli bilimsel çalışmalar yapar.

Bu süreçte birçok eser üreten el Cezeri, eserlerini de Arapça olarak yazar.

Bu 25 yıl boyunca yaptığı buluşlarını da bu eserlerinde kaleme alır. Keskin zekâsı ve kişiliğiyle de ün salan bilim insanı el Cezeri, 1206'da memleketi Cizre'de hayatını kaybetmiştir.