Pasifik ülkeleri, Çin konusunda ortak tutumda uzlaşamadı

Pasifik Adaları Forumu (PIF) ülkelerinin liderleri, Çin'in temmuz ayında Pasifik'te gerçekleştirdiği balistik füze denemesine ilişkin ortak açıklamada "endişe" ifadesinin kullanılmasını kabul ederken, Pekin'e yönelik daha sert bir tutum konusunda uzlaşamadı.

Palau'da düzenlenen PIF Zirvesi'nin liderler toplantısında kabul edilen metinde, gelecekte gerçekleştirilecek füze denemeleri konusunda önceden bildirim yapılması çağrısı yer aldı. Ancak Çin'in adı doğrudan zikredilmezken, Pekin'e yönelik ifadeler "endişe" düzeyinde tutuldu.

Bölgedeki ülkelerin Çin'e ilişkin tutumlarının farklılaşması, Pasifik'teki jeopolitik rekabetin bölge ülkeleri üzerindeki etkisinin sanıldığı kadar yekpare olmadığını da ortaya koydu.

Zirve sırasında yapılan kapalı oturumda, Çin ile son yıllarda ilişkilerini geliştiren Nauru'nun ortak açıklamadaki ilgili bölüme katılmadığı bildirildi. Kiribati ise liderinin zirveye katılmaması ve toplantının kapalı oturumunda herhangi bir temsilcisinin bulunmaması nedeniyle ortak tutuma ilişkin pozisyonunu ortaya koymadı.

Yeni Zelanda Başbakanı Christopher Luxon, Nauru'nun açıklamaya katılmamasını ve Kiribati'nin yokluğunu küçümseyerek, bunun PIF'in ortak bir tutum ortaya koymasına engel olmadığını savundu.

Öte yandan, bölgedeki ülkelerin Çin ile ilişkilerinin son yıllarda çeşitlenmesi, Pasifik'teki güç dengelerinin yalnızca güvenlik eksenli değerlendirilmesinin giderek zorlaştığına işaret ediyor.

Pasifik Okyanusu'ndaki ada ülkeleri, başta Çin ve ABD olmak üzere büyük güçlerin yanı sıra Avustralya ve Yeni Zelanda ile de ekonomik, diplomatik ve güvenlik alanlarında ilişkilerini sürdürüyor. Pekin'in bölge ülkeleriyle ekonomik ve diplomatik bağlarını artırması, Washington'ın ise Pasifik'teki etkinliğini güçlendirmeye çalışması, bölgeyi küresel rekabetin önemli alanlarından biri haline getirmiş durumda.

Nauru'nun 2024'te Tayvan ile diplomatik ilişkilerini keserek Çin ile diplomatik ilişkiler kurması da Pekin'in bölgedeki diplomatik ağı açısından önemli bir gelişme olmuştu.

Zirveye ev sahipliği yapan Palau ise Tayvan'ı tanımayı sürdüren az sayıdaki ülkeden biri olarak öne çıkıyor. Bazı liderlerin zirveye katılmaması, bölgedeki farklı diplomatik tercihlerin toplantıya yansıdığı yönünde yorumlara neden olsa da, katılımcılar söz konusu yoklukların sağlık sorunları veya iç siyasi gelişmelerle bağlantılı olduğunu belirtti.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun ise Pekin'in konuya ilişkin tutumunu açık biçimde ortaya koydu.

Guo, Çin'in barışçıl kalkınma yolunu izlediğini, savunma odaklı bir ulusal savunma politikası uyguladığını ve askeri genişlemeye başvurmadığını belirtti.

Çin'in Güney Pasifik ülkeleriyle işbirliğini sürdürmeye hazır olduğunu vurgulayan Guo, Pekin'in bölgede barış, kalkınma, istikrar ve refahın korunmasına katkı sağlamayı hedeflediğini ifade etti.

Pasifik ülkelerinin Çin'in füze denemesine ilişkin daha sert bir ortak açıklama üzerinde uzlaşamaması, bölgedeki ülkelerin büyük güçler arasındaki rekabette kendi ulusal çıkarları doğrultusunda daha farklı pozisyonlar almaya başladığının işareti olarak değerlendiriliyor.

İLKHA