Sudan'da ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki savaş üçüncü yılını geride bırakırken, ülke ekonomik çöküş ve derinleşen insani krizle karşı karşıya. Ancak son dönemde ordunun sahadaki kazanımları, ekonomideki ağırlaşan tablo ve savaşın sona ermesini isteyen sivil talepler, ateşkes ihtimalini güçlendiren unsurlar olarak öne çıkıyor.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) kıdemli araştırmacısı Cameron Hudson, kaleme aldığı değerlendirmede, Sudan'daki koşulların savaşın sona erdirilmesi için giderek daha uygun hale geldiğini belirtti.
Hudson'a göre uluslararası aktörlerin diplomatik baskıları ve yaptırımlarının yanı sıra Sudan'ın kendi içindeki gelişmeler, tarafları ateşkes arayışına yöneltebilecek güçlü bir baskı oluşturuyor.
Ekonomik kriz savaşın maliyetini artırıyor
Savaşın ekonomi üzerindeki etkisi giderek ağırlaşıyor. Hudson, başkent Hartum'da bulunduğu sırada Sudan lirasının dolar karşısında 9 bin seviyesine kadar gerilediğini, kurun daha sonra 10 binin üzerine çıktığını aktardı.
Yakıt kuyruklarının uzadığı kentte, savaş nedeniyle yerlerinden edilen milyonlarca kişinin bir bölümünün geri dönmesine rağmen temel gıda ve enerji ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığı belirtildi.
Çiftçilerin gübre maliyetlerini karşılayamaması da tarımsal üretimi olumsuz etkiliyor. Ülkenin en verimli tarım arazilerinin bir bölümünün bu nedenle ekilemediği ifade edildi.
Hudson'a göre savaşın finansmanını sağlayan ekonomik yapı, artık Sudan halkının karşı karşıya olduğu sıkıntıların başlıca kaynaklarından birine dönüşmüş durumda.
Ordunun ilerleyişi ateşkes ihtimalini etkiliyor
Sudan ordusu son dönemde sahada önemli kazanımlar elde etti. Ordu, Mavi Nil eyaletindeki yeni cepheyi püskürtürken Batı Kurdufan'da ilerleyişini sürdürüyor. Ordu ile müttefik ortak güçlerin stratejik El-Huvay kentini ele geçirmesiyle ordunun kontrolündeki alanın ülkenin yaklaşık üçte ikisine ulaştığı belirtiliyor.
Hudson, Darfur'da HDK'nın kontrolündeki bölgelerin geri alınması için yürütülecek operasyonların ordu açısından ağır bir maliyet ve uzun bir savaş anlamına gelebileceğine dikkat çekiyor.
Bununla birlikte Darfur'da ilerleme sağlanmasının HDK'yı daha zor bir konuma sokabileceği ve orduya olası ateşkes görüşmelerinde daha güçlü bir pozisyon kazandırabileceği değerlendiriliyor.
Açlık tehdidi büyüyor
Savaşın en ağır sonuçlarından biri ise insani krizin giderek derinleşmesi.
Ülkede nüfusun yüzde 40'ından fazlasının ciddi gıda güvensizliği yaşadığı belirtilirken, mevcut eğilimlerin sürmesi halinde Sudan'ın 2027 ortalarında kayıtlı tarihinin en ağır kıtalarından biriyle karşı karşıya kalabileceği öngörülüyor.
İç göç, insani yardımların ulaştırılmasındaki engeller ve tarımsal üretimdeki gerilemenin yanı sıra bu yılki aşırı El Niño etkisinin yağış düzenini bozması da gıda krizini ağırlaştırıyor.
Bu nedenle ateşkesin yalnızca siyasi bir çözüm açısından değil, insani yardımların ülke genelinde ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması bakımından da kritik olduğu belirtiliyor.
Siviller savaşın bitmesini istiyor
Savaşın ekonomik yükü halk üzerindeki baskıyı artırırken, farklı kentlerde hayat pahalılığı ve ulaşım maliyetlerine yönelik protestolar da yeniden görülmeye başladı.
Hudson, 2018'de ekmek fiyatlarındaki artışa karşı protestoların başladığı Atbara'daki son gösterilerin, ekonomik sorunların Sudan'da daha önce olduğu gibi toplumsal hareketliliği tetikleyebileceğine dikkat çekti.
Savaşın sona ermesi yönündeki toplumsal taleplerin güçlenmesiyle birlikte Sudanlılar arasında ulusal diyalog, siyasi uzlaşı ve seçimlerin düzenlenmesine ilişkin beklentilerin de daha fazla gündeme geldiği ifade edildi.
Hudson'a göre savaş sonrası dönemde yönetim ve kamu hizmetlerinin yeniden sivillere devredilmesi yönündeki talepler de giderek güçleniyor.
Değerlendirmede, Sudan'da barış sürecini asıl şekillendirecek unsurun dış baskılardan ziyade ülke içindeki gelişmeler olacağı vurgulandı. Mevcut ekonomik ve insani şartların ağırlaşması, ordunun sahadaki konumu ve toplumdaki savaş yorgunluğu, ateşkes için bir fırsat penceresi oluştururken, bunun ne kadar sürede değerlendirileceği ise belirsizliğini koruyor.
Yorumlar
0 yorum