Uluslararası Adalet Divanının (UAD) Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara yönelik eylemlerini soykırım olarak nitelendiren tarihi kararı, uluslararası toplumdan geniş destek gördü.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, 19 Kasım'da açıklanan kararı memnuniyetle karşılarken, hükmün Arakanlı Müslümanlara yönelik soykırımın uluslararası düzeyde tanınması açısından önemli olduğunu belirtti.
Guterres, UAD kararının bağlayıcı, kesin ve temyiz edilemez olduğuna dikkati çekerek Myanmar'a ihlalleri sona erdirme, sorumluları soruşturup yargılama ve yerinden edilen Arakanlı Müslümanların güvenli şekilde geri dönüşünü sağlama çağrısı yaptı.
BM'nin Myanmar'daki Bağımsız Soruşturma Mekanizması da kararın Arakanlı Müslümanların uğradığı ağır ihlallerin hesabının sorulması açısından tarihi bir adım olduğunu bildirdi. Mekanizma, UAD'nin kararında 2017'deki operasyonlar sırasında yaşanan kitlesel öldürme, cinsel şiddet ve köylerin sistematik şekilde yok edilmesine ilişkin delilleri değerlendirdiğini aktardı.
UAD'den Myanmar'a kapsamlı yükümlülükler
Lahey'deki UAD, Gambiya'nın 2019'da Myanmar'a karşı açtığı davada 19 Kasım 2026'da esasa ilişkin nihai kararını açıkladı.
Mahkeme, Myanmar'ın 2017'de Arakan eyaletinin kuzeyindeki "temizleme operasyonları" sırasında Arakanlı Müslümanlara karşı öldürme, ciddi fiziksel ve zihinsel zarar verme, grubun fiziksel varlığını sona erdirecek yaşam koşulları oluşturma ve doğumları engellemeye yönelik uygulamalarda bulunarak Soykırım Sözleşmesi'ni ihlal ettiğine hükmetti.
UAD ayrıca Myanmar'ın soykırımı önleme, soykırımı ve sözleşmede yer alan diğer eylemleri cezalandırma ve gerekli yasal düzenlemeleri yapma yükümlülüklerini de ihlal ettiğine karar verdi.
Mahkeme, Myanmar'a devam eden ihlalleri sona erdirmesi, sorumlular hakkında soruşturma ve kovuşturma yürütmesi, benzer ihlallerin tekrarlanmamasını güvence altına alması ve Arakanlı Müslümanların zararlarının giderilmesi için önlemler alması talimatı verdi.
Bu kapsamda yerinden edilen Arakanlı Müslümanların güvenli, gönüllü ve onurlu şekilde eski yerleşim yerlerine dönebilmeleri ve ailelerin yeniden bir araya getirilmesi de kararda yer aldı. Tazminatın miktarı ve ödeme yöntemlerinin ise davanın sonraki aşamasında belirlenmesine karar verildi.
İlk kez bir devlet soykırımdan sorumlu tutuldu
BM Genel Sekreteri Guterres, UAD kararının uluslararası adalet açısından önemine dikkati çekerek bunun mahkemenin ilk kez bir devleti soykırımdan sorumlu tuttuğu karar olduğunu belirtti.
İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) de kararı Arakanlı Müslümanların uzun süredir devam eden adalet arayışında tarihi bir dönüm noktası olarak değerlendirdi. Örgüt, Myanmar yönetimine kararın uygulanması ve Arakanlı Müslümanlara yönelik baskıların sona erdirilmesi çağrısında bulundu.
Uluslararası toplumdan kararın uygulanması çağrısı
Gambiya, davanın açılmasından bu yana Arakanlı Müslümanlar için adalet ve hesap verebilirlik talebini sürdürürken, kararın uygulanması çağrısını yineledi.
UAD'nin hükmü, 2017'de Myanmar ordusunun operasyonları sonucunda yüz binlerce Arakanlı Müslümanın Bangladeş'e sığınmak zorunda kaldığı sürecin hukuki değerlendirmesi açısından da önem taşıyor.
Mahkemenin kararı, Myanmar'ın sorumluluğunun tespit edilmesinin yanı sıra mağdurların haklarının iadesi ve benzer ihlallerin önlenmesine yönelik somut yükümlülükler getirmesi bakımından da uluslararası hukuk açısından emsal niteliği taşıyor.
UAD'nin kararı nihai ve temyiz edilemez nitelikte bulunuyor.
Yorumlar
0 yorum