Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisinin gündemine geliyor.

Üç ülke arasında savunma alanında kapsamlı iş birliği oluşturmayı amaçlayan anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifinin bugün Genel Kurulda ele alınması bekleniyor.

Anlaşma, yalnızca askeri saldırılara karşı dayanışmayı değil, savunma sanayii, teknoloji geliştirme, istihbarat paylaşımı ve askeri lojistik alanlarında ortak hareket edilmesini de kapsıyor.

Birine saldırı, üçüne yapılmış sayılacak

Anlaşmanın 2. maddesi, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının diğer iki ülkeye de yapılmış kabul edilmesini öngörüyor.

Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkına dayandırılan bu düzenleme, üç ülkenin ortak savunma anlayışının temelini oluşturuyor.

Ancak anlaşma, bir saldırı gerçekleştiğinde diğer ülkelerin herhangi bir değerlendirme yapmadan otomatik olarak askeri müdahalede bulunmasını öngörmüyor. Yardımın şekli ve kapsamı, tarafların istişareleri ve ortak değerlendirmeleri sonucunda belirlenecek. Askeri imkanların kullanılması da ülkelerin kendi anayasal yükümlülükleri ve yetkili makamlarının kararları çerçevesinde gerçekleştirilecek.

Savunma sanayii ve askeri iş birliği genişletilecek

Mekke Anlaşması, üç ülkenin savunma sanayii alanındaki ortaklığını da ileri taşımayı hedefliyor. Bu kapsamda ortak üretim, ileri teknoloji geliştirme, araştırma ve inovasyon projeleri ile askeri personelin eğitimi gibi alanlarda iş birliği öngörülüyor.

Tarafların silahlı kuvvetleri arasında koordinasyonun ve birlikte çalışabilirliğin artırılması, mühimmat, silah, yakıt ve yedek parça tedarikinde ortak imkanların geliştirilmesi de anlaşmanın öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor.

Ortak güvenlik mekanizması kurulacak

Anlaşma çerçevesinde üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarının katılımıyla Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi oluşturulacak. Ayrıca Suudi Arabistan'da daimî bir sekretarya kurulması ve ilk genel sekreterin Pakistan'dan görevlendirilmesi kararlaştırıldı.

İstihbarat ve terörle mücadele alanlarında da iş birliğini öngören anlaşma, güvenli kanallar üzerinden bilgi paylaşımının önünü açıyor.

Yeni ülkelerin katılımına açık olacak

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan'ın imzaladığı anlaşma, uluslararası hukuka ve tarafların egemenlik haklarına saygı gösteren diğer bölge ülkelerinin katılımına da imkân tanıyor. Ancak yeni üyelerin kabulü için üç çekirdek tarafın ortak onayı gerekiyor.

7 Ağustos 2026'da Mekke'de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan anlaşmanın, Türkiye'nin mevcut uluslararası ittifak ve yükümlülüklerinin yerine geçmediği de kanun teklifinin gerekçesinde vurgulanıyor.

Anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Dışişleri Komisyonunda kabul edilmişti. AK Parti'nin grup önerisinin kabul edilmesiyle teklifin 4 Kasım Çarşamba günü Genel Kurul gündeminin ikinci sırasına alınması ve görüşmeler tamamlanıncaya kadar Meclis çalışmalarının sürdürülmesi kararlaştırıldı.