Kitap Künyesi

Yazar: Sadık Hidayet

Çevirmen: Mehmet Kanar

Orijinal Adı: Seg-i Vilgerd

Yayın Evi: Yapı Kredi Yayınları

İSBN: 9789753632874

Sayfa Sayısı: 88

Aylak Köpek Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Sâdık Hidâyet: Necatigil'in dilimize kazandırdığı başyapıtı Kör Baykuş'ta, Diri Gömülen ve Üç Damla Kan'da Kafka gibi modernlerin izinde gerçeküstücü bir yazar; Vejetaryenliğin Yararları'nda vejetaryenliği, Hayyam'ın Terâneleri'nde Ömer Hayyam'ı ve rubailerini bütün boyutlarıyla inceleyen bir araştırmacı; Hacı Aga'da ise gerçekçi bir taşlama yazarı... Öteki kitapları gibi Mehmet Kanar'ın çevirisiyle sunduğumuz Aylak Köpek, Sâdık Hidâyet'in yaşam ve toplum görüşünün İkinci Dünya Savaşı'nın getirdiği yıkımla çok olumsuz bir havaya büründüğü, inziva ve intiharın kaçış yolu olarak gösterildiği, mutluluğu bu dünyada bulmanın mümkün olmadığının ele alındığı yedi öyküden oluşuyor. Sâdık Hidâyet, bu öykülerinde de, bütün yazdıklarında yaptığı gibi, bir bakıma kendini anlatıyor.

Aylak Köpek Alıntıları - Sözleri

  • doğru, hep başkayız. ayak bastığımız her yer dünyanın merkezi oluyor. her şey bizim çevremizde dönüyor.
  • Bütün sorunların içinde en önemlisi insanlarla uğraşmak.
  • Bu muhitte sadece bir avuç hırsız, utanmaz ahmak ve manyağın yaşama hakkı var. Hırsız, alçak ve yağcı olmayan için "Yaşamasına gerek yok!" derler.
  • Kurbanım sana , sen bilmezsin ama. Dudaklarının kenarını evim yap benim.
  • Karanlıkta kaybolan tüm korkular uyanır ve gerçek hayat o zaman başlar.
  • “İnsanın huyu yolculukta belli oluyor”
  • Nedendir bilmem, bazıları daha ilk karşılaşmada, halk tabiriyle, can ciğer kuzu sarması olurlar. Birbirlerini hiçbir zaman unutmamak için bir kere tanışmaları yeter. Bunun bir de tersi var. Bazıları da birkaç defa tanıştırılmalarına, yollarının hayatta birçok kez kesişmesine rağmen daima kaçarlar birbirlerinden. Aralarında kaynaşma olmaz. Sokakta rastlaşsalar birbirlerini görmezden gelirler. Ne dostturlar ne düşman.
  • “Yaşam denilen şey alaycı bir aldatmadan başka bir şey değildi.”
  • Şimdi anladım ki benim en değerli yanım bu karanlık ve sessizlikmiş.
  • “Hep gözünüzün önünde duran ölümü unutuyorsunuz.”
  • “Biliyor musunuz, bu parçanın bende unutulmaz bir anısı var. Bir kadına ait; gençliğimin üzüntüleriyle ilgili bir hal"
  • Hepimiz farkında olmadan kendimizden söz ederiz. Hatta yabancı olduğumuz konularda kendi duygularımızı, gözlemlerimizi başkasının ağzından söyleriz. İşin en zor yanı, kişinin her şeyi olduğu gibi söyleyebilmesidir.
  • Her yerde, her zaman yabancı olduğumu hissettim. Diğer insanlarla aramda en ufak bir ilgi dahi yoktu. Başkalarının yaşam tarzına ayak uyduramazdım. Kendi kendime derdim ki hep: Bir gün toplumdan kaçacağım; bir köyde, gözden ırak bir yerde kendi köşeme çekilip yaşayacağım.
  • Yeni yeni düşüncelerin, saçma sapan zevklerin, ahmakça taklitlerin girmediği yer yok.
  • Şu dünyadaki soysuz insanlar başkalarının mutluluğunu bozup avare etmekten zevk alıyorlar!

Aylak Köpek İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Alışılagelmiş Sadık Hidayet kitaplarından çok daha farklı geldi bana. Normalde Sadık Hidayet’in yazılarında ağır bir karamsarlık ve duygusal anlamda yoğun bir anlatım mevcutken bu kitap daha sakin, yer yer mizahın olduğu hoş bir anlatıma sahipti. Kitap yedi farklı öyküden oluşuyor. İlk öykü olan Aylak Köpek’te bir köpeğin gözünden olaylar anlatılıyor bize. İnsanların acımasızlıkları, köpeğin bu durumlar karşısında çaresizce ayakta durmaya çalışması çok güzel anlatılıyor. Her şeye rağmen köpeğin gene de insanlara zaman zaman güvenmesi sanırım yazarın henüz insanlara olan inancını kaybetmediğini anlatıyordu bize. İkinci öykü Kerec Don Juanı ise bildiğimiz romantik hikayeleri tiye alan bir yapıya sahipti. Öyküdeki karakterlerin hepsi de bildiğimiz o ilkeleri olan tutarlı romantik karakterlerden son derece farklıydı. Yer yer oldukça gülünç yer yer de kaybolmuş gibi bir haldelerdi. Bu tutarsızlılar öyküyü ilgi çekici ve keyifli bir hale büründürmüştü bence. Üçüncü öykü Çıkmaz ise 22 yıl sonra doğup büyüdüğü topraklara dönen Şerif’i anlatıyordu. Şerif’in insanlara, çevreye ve olaylara karşı kayıtsızlığı modern insanın bir yansıması gibiydi. Ama daha sonra bunun temel sebebinin geçmişteki ağır bir pişmanlık olduğunu gördük. Aslında bu davranışları sadece bir savunma mekanizmasıydı. Bu şekilde Şerif kendisini güvenli bir alana hapsediyordu. Ama sonra geçmişten gelen tatlı bir ayrıntı bunların değişmesine sebep oldu. Şerif’i de haliyle bu yeni duruma sıkı sıkı sarılırken bulduk. Belki de kitaptaki en hüzünlü öykü buydu. Dördüncü öykü Katya kitabın en zayıf öyküsüydü bence. Basit bir karakterin ağzından basit bir öykü vardı sadece. Sempati duyabildiğim bir olay veya karakter olmadı maalesef. Bilakis Avusturyalı adam ve Katya’ya karşı bir antipati duydum. Beşinci öykü Taht-ı Ebû Nasr ise oldukça ilginçti. Bilimle birlikte eski zamanlardaki büyü ve tılsımın harmanlandığı bir garip aşk hikayesini içeren bir öyküydü. Hem masalsı bir yanı vardı hem de mistik bir anlatımla bezenmiş bir gerilim içeriyordu. Sadık Hidayet’in böyle ilginç bir tarz denemesine şaşırdım. Aslında bu öykü daha uzun şekilde yazılıp tek bir kitap haline de getirilebilirdi. Öylesini de okumayı çok isterdim. Altıncı öykü ise Tecelli’ydi. Bu öyküde ana karakter her ne kadar mutsuz evliliği olan ve sevgilisiyle buluşmaya çalışan bir kadın olan Hasmik gibi görünse de aslında kemancı Vasiliç’i anlatmak istiyordu bence Sadık Hidayet. Sadece Hasmik’i bunun için bir basamak olarak kullanmıştı. Vasiliç sanatını yaparken adeta dünyadan özgürce koparken normal zamanlarında ise yalnızlığıyla boğuşmaya çalışan ve bu yalnızlığı da başka insanlarla gidermeye çalışan ama beklediği karşılığı bir türlü alamayan kaybolmuş bir ruh gibiydi. Öykünün en sonu ise oldukça vurucuydu. Bir taraftan sanatını icra ederken diğer taraftan Hasmik’in onu dinlemesi hem Vasiliç’i yalnızlığından kurtarıyor hem de kemanı çalışını bambaşka bir seviyeye çıkarıyordu. Belki de uzun zamandan sonra ilk defa mutlu oluyordu bu kısacık zaman diliminde. Ama Hasmik onu bırakıp gidince maalesef kemanını bırakıyor ve adeta pes edercesine gene o yalnız olduğu dünyaya dönüyordu. Yedinci ve son öykü Karanlık Oda’ydı. Bu öyküde her şeyden kendini soyutlamayı tercih eden ve böyle mutlu olabilen biri vardı. Gündelik hayatın dayattığı her şeye sırt çevirmiş, gerçekten özgür olabileceği bir yerde huzur içinde inzivaya çekilmek onun için gerçekten yaşamak anlamına geliyordu. Böyle davranmadan önce de insanların mutlu olmak adına yaptıkları her şeyi denemesi ve sonra kendi bildiği yolu seçmesi şüphesiz kararını daha bir anlamlı ve tutarlı kılıyordu. Belki de bu öyküde Sadık Hidayet biraz da kendisini anlatıyordu. (Alper)

off of niye bitti ki?.. 40 yıldır tanışıyormuş gibi hissedilir kimi insanla muhabbet edildiğinde, bu kitap da öyle bir şeydi. Huzuru yalnızlıkta bulan, sahte gülümsemelere karşı olan, hafif ve tam karamsar olan herkes sevecektir bu yazarı. (Duran)

Beğenime göre öykülerin sıralaması şu şekildedir; 1 - Karanlık Oda Kendi benliğine bu kadar yaklaşabilen var mıdır acaba ? Yazar bunu karanlıkla bağdaştırarak çok güzel ortaya koymuş ve benliğini kaybederken kendisine birisinin şahitlik etmesine ihtiyaç duymuştur ve böylece sona erdirmiştir. 2 - Taht-ı Ebu Nasr Macera, bilim kurgu tarzı bir roman olabilecek konuyu böylesine öyküye sığdırmış olması ve yeterince tatmin ederek bizlere aktarması ve bunu 17 sayfa ile yapabilmesi yazarın öykücülüğünün ne kadar kuvvetli olduğunu gösteriyor. Konu ise; mumya, diriltme... 3 - Aylak Köpek Mutlu yaşamından kopmuş ve zirveden dibe düşmüş gibi bir yaşam süren Aylak köpeğimizin yollarda kendini kaybetmesi. 4 - Katya En az iletişimle en çok iletişimin ve samimiyetin sağlanmasını görüyoruz öykümüzde. Esir düşen bir mühendis ve Arif sayesinde Katya ile tanışması. 5 - Çıkmaz Vakti zamanında çok iyi anlaştığınız ama artık nerede ne yaptığından haberiniz olmadığı (günümüzde pek memnun değil ama yine de olabilir) arkadaşınız dostunuz varsa elbet bu öykü sizin için çok anlamlı olacaktır. Bu arkadaşınızın yıllar sonra bir çocuğu ile karşılaşması ve eksik kalan dostluğunu tamamlamaya çalışması. 6 - Kerec Don Juanı Gavatlığın, pısırıklığın zirvesi... 7 - Tecelli Keman, bitememiş ilişki. (Mustafa Faruk Yılmaz)

Kitabın Yazarı Sadık Hidayet Kimdir?

Sadık Hidayet (Farsça: صادق هدایت) ‎ (17 Şubat 1903, Tahran - 9 Nisan 1951, Paris), modern İran edebiyatının önde gelen düzyazı ve kısa hikâye yazarı.

17 Şubat 1903 tarihinde Tahran'da dünyaya geldi ve bu kentteki Fransız Lisesi'nde eğitim gördü. 1925 yılında eğitimini sürdürmek amacıyla Avrupa'ya gitti. Bir süre diş hekimliğine ilgi duyduysa da mühendislik okumak için diş hekimliğinden vazgeçti. Fransa ve Belçika'da geçirdiği dört yılın ardından İran'a döndü ve kısa sürelerle çeşitli işlerde çalıştı.

İlk hikâyelerini Paris'teyken yazdı. 1936'da Hindistan'a giderek Sanskritçe öğrendi. Buradayken Budizm'i inceledi ve Buda'nın kimi yazılarını Farsçaya çevirdi.

Sadık Hidayet sonunda tüm hayatını Batı Edebiyatı çalışmalarına ve İran tarihi ile folklorunu araştırmaya adadı. En çok, Guy de Maupassant, Çehov, Rilke, E.A. Poe ve Kafka'nın eserleriyle ilgilendi. Hidayet birçok hikâye, kısa roman, iki tarihi dram, bir oyun, bir seyahatname ile bir dizi yergili komedi ve taslak kaleme aldı. Yazıları arasında ayrıca birçok edebiyat eleştirisi, İran folkloru ile ilgili araştırmalar ve Orta Farsça ile Fransızcadan yapılmış çeviriler yer alır. Sadık Hidayet, İran Dili ve Edebiyatını uluslararası çağdaş edebiyatın bir parçası haline getiren yazar olarak kabul edilir.

Sonraki yıllarda, zamanın sosyo-politik problemlerinin de etkisiyle, İran'ın gerilemesinin sebebi olarak gördüğü monarşiye ve ruhban sınıfına yoğun eleştiriler yöneltmeye başladı. Eserleri aracılığıyla bu iki kurumun su-i istimallerinin İran milletinin sağırlığının ve körlüğünün sebebi olduğunu gösterme çabasına girdi. Çevresine, özellikle de, çağdaşlarına yabancılaşan Hidayet, son eseri Kafka'nın Mesajı'nda ancak ayrımcılık ve baskı sonucunda yaşanabilecek bir melankoli, umutsuzluk ve ölüm halinden bahseder.

Sadık Hidayet'in en tanınmış eseri 1937 yılında Bombay'da yayımlanan Kör Baykuş'tur.

Beethoven ve Çaykovski dinlemeyi seven ve afyon tiryakiliği bilinen Sadık Hidayet, resimle de uğraştı. Günümüze kalabilen resimleri Hassan Qa'emian tarafından bir araya getirildi. Kimileri bu eserlerde sanatsal bir değer bulmazken, kimilerine göre de bunlar geleceğin resimleridir.

Ölümünü yirmi beş yıllık arkadaşı Bozorg Alevi şöyle anlatır: "Paris'te günlerce, havagazlı bir apartman aradı, Championnet caddesinde buldu aradığını. 9 Nisan 1951 günü dairesine kapandı ve bütün delikleri tıkadıktan sonra gaz musluğunu açtı. Ertesi gün ziyaretine gelen bir dostu, onu mutfakta yerde yatar buldu. Tertemiz giyinmiş, güzelce tıraş olmuştu ve cebinde parası vardı. Yakılmış müsveddelerin kalıntıları, yanıbaşında yerde duruyordu."

Yılmaz Güney'in de yattığı Père Lachaise (okunuşu: per laşez) mezarlığında gömülüdür.

Kaynak: https://tr.wikipedia.org/wiki/Sâdık_Hidâyet

Sadık Hidayet Kitapları - Eserleri

  • Kör Baykuş
  • Aylak Köpek
  • Üç Damla Kan
  • Alacakaranlık
  • Vejetaryenliğin Yararları
  • Hacı Aga

  • Diri Gömülen
  • Hidayetname
  • Hayyam'ın Teraneleri
  • Seçme Eserler
  • Guldesteyek Ji Çîrokên
  • Moğol Gölgesi

Sadık Hidayet Alıntıları - Sözleri

  • Pisagor, hayvanları öldürmenin doğal bir şey olduğunu düşünenin, insanları da kolayca öldürebileceği kanısında olacağını biliyormuş. Platon, Devlet adlı diyaloğunda, hayvansal besinin insanlar arasında savaş çıkmasına ve kan dökülmesine neden olduğunu, yırtıcı ve savaşçı olmaları için sadece askerlerin hayvansal besin almalarının uygun olduğunu belirtir. Senek, Plutark ve bütün filozoflar, etoburluğun insan beyninde kötü etki bıraktığı yolunda görüş birliğindedirler. Kant ve Jan Jak Ruso da bu konuda görüş birliğindedirler. Ruso "çok et yiyenler diğer insanlardan daha sert mizaçlı ve vahşi olurlar. Bunun deneyi her yerde ve her zaman yapılmıştır" demiştir. Kendini beğenmişlik daha çok et ve kanla beslenen kişilerin ahlakıdır. Kan dökücü canlılar, parçalamak ve pençe atmak dışında uyanmazlar. Konan Doyl der ki: "Etiyle beslenmesi için bir insanın ahlaksal açıdan bir sığırı kesme ya da bir balığı öldürme izni yoktur. İnsan onlara can vermemiştir. Artık hiçbir çaresinin kalmadığı zaman dışında onları hayattan mahrum bırakmak için Tanrı'dan izin almamıştır." Tolstoy et yemekten kaçınmayı insanın gerçek ilerleyişi yönündeki ilk adım olarak değerlendirmiştir. Nietzsche de vejetaryenliği şu şekilde över: "Sanırım vejetaryenlik, uzak durma ve kendini kısıtlama sayesinde, tüm ahlaksal öğelerden daha çok etkili olmuştur. Bu konuyu abartılı bulmayın. Kuşkusuz gelecekte öğretmenler daha katı kurallar konulmuş bir besin tarzını uygun göreceklerdir." (Vejetaryenliğin Yararları)
  • Jiyan li ber çavên min reş bûye... (Guldesteyek Ji Çîrokên)
  • "Olmaz olsun! O ölmüş, ben sağ kalmışım, neye yarar?" (Kör Baykuş)
  • “Ne güzel olurdu, araba hiç durmayıp hep gitseydi, saatlerce, günlerce, yıllarca bulutların arasında!” (Hidayetname)
  • Tırnaklarımızı aslan pençesiyle karıştırmamalıdır. İnsanın eti kemiksiz olarak yemesi, kemiği ayırdıktan sonra yediği kasların doğal bir yiyecek olmadığını gösterir. :)) (Vejetaryenliğin Yararları)
  • “Hep gözünüzün önünde duran ölümü unutuyorsunuz.” (Aylak Köpek)

  • Şimdi her şeyi biliyorum ama hiçbir şeyim. (Üç Damla Kan)
  • İnsanoğlunun uygarlık tarihi yiyecek üstüne kurulmuştur. Kargaşalar, saldırılar, savaşlar, göçler, sınıflararası kin güdüşler, ülkelerde baş gösteren ayaklanmaların temel nedeninde hep besin sorunu yatar. (Vejetaryenliğin Yararları)
  • Dünyanın sonu gelmeyecek. Sadece insanlık sonra erecek. O da kendi eliyle. (Alacakaranlık)
  • "Lakin tek korkum: Yarın ölebilirim kendimi tanıyamadan." (Kör Baykuş)
  • Hayat baştan başa kıssadır, hikâyedir. (Kör Baykuş)
  • ...cisim yok olduktan sonra gölgesi kalmaz. (Alacakaranlık)
  • Bu insan soyu nasıl bir canavar! (Hidayetname)

  • Sözün kısası halk fakirlik ve mutsuzluk içinde yaşıyordu. (Diri Gömülen)
  • Gece karanlık, dalgalar korkutucu, girdap ürkütüyor Sahilde yaşayanların nasıl haberi olur halimizden? (Seçme Eserler)
  • Karanlıkta kaybolan tüm korkular uyanır ve gerçek hayat o zaman başlar. (Aylak Köpek)
  • Âdem Baba: Buradaki hayat koşuşturmalı, vurdulu kırdılı olsa da, cennetteki tekdüze, tatsız tutsuz hayattan iyidir. Ben cennette boğulur gibi oluyordum. Yemek ye, yat; böyle tembelce bir hayat daha çabuk yoruyor. Bu melekler nasıl oldu da cennette kaldı, bilmiyorum. Havva Ana: Bizi cennetten kovulmaları aslında çok iyi oldu. Hiç olmazsa burada nöbetçi yok; başbaşayız, huzur içindeyiz. Âdem Baba: Yaklaştı dudaklarını; yaratılışın amacı bu. (Seçme Eserler)
  • "Yaşam bir zindandır, türlü türlü zindanlar. Ama kimileri zindan duvarına resim çizer ve bununla oyalanırlar. Kimileri kaçmak ister, boşuna ellerini yara bere içinde bırakırlar. Kimileri de yas tutar. Fakat işin aslı, hep kendimizi aldatmalı, hep kendimizi aldatmalıyız. Ama bir zaman gelir, insan kendini aldatmaktan da bıkar..." (Üç Damla Kan)
  • Ölümümüzden sonra yerde arama türbemizi Bizim mezarımız arif insanların göğüsleri. (Seçme Eserler)
  • Kötü eğitiliyoruz biz. Bütün sakatlıklar, daha çocuk yaşta beyinlerimize doldurulan, herkesi öbür dünyaya yönlendiren hurafelerden kaynaklanıyor. Bu dünyayı bırakıp mevhum bir fikre yapışmışız. Öbür dünyadan dönüp de bize haber getiren var mı acaba? Anamızdan doğduk mu, ölene kadar ahiretimiz için ağlıyoruz. Yaşamak mı denir buna? (Alacakaranlık)