Kitap Künyesi

Yazar: Friedrich Dürrenmatt

Çevirmen: Mustafa Tüzel

Orijinal Adı: Der Auftrag oder Vom Beobachten des Beobachters der B.

Yayın Evi: Can Yayınları

İSBN: 9789758440597

Sayfa Sayısı: 109

--reklam--

Gözlemcileri Gözlemleyenin Gözlemi Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Almanca edebiyatın ustalarından İsviçreli ünlü yazar Friedrich Dürrenmatt'ın bu polisiye yapıtı, son derece ilginç kurgusuyla dikkat çekiyor. Yazar, bu uzun öyküsünde gözlemleme, gözlemci, gözlemlenen ve gözlemleyen sözcükleriyle dama taşı gibi oynuyor. Öykü, bir psikiyatr ile F. adındaki bir adam arasında geçen bir görüşmeyle başlıyor. Karısının evden gittiğini, ölmüş olabileceğini, onun ölümünden kendini sorumlu tuttuğunu söyleyen psikiyatr, F.'den yardım ister. Kadının izine düşen F.'nin öyküsü sürüp giderken, Dürrenmatt, her gözlemleyenin de gözlendiğine, hepimizin iç içe geçmiş vizörler gibi sıralandığımıza işaret ediyor.

Polis-medya-yeraltı dünyasının da irdelendiği bu öykü, bu üçgen temelinde basit bir polisiye gibi başlayıp keskin bir eleştiriye dönüşüyor. Kısa ve yoğun, soluk kesici ve keskin bir anlatımla sunulan bu metafizik nitelikli uzun öykü, düşüncelerden oluşan bir yapı, iyi tasarlanmış bir müzik parçası gibi. Dürrenmatt'ın düşünce akışını yapılandıran yirmi dört kusursuz cümle, kitabın yirmi dört bölümünü oluşturuyor. Gözlemcileri Gözlemleyenin Gözlemi, modern bir gerilim öyküsü; en ince ayrıntılarına kadar özenle tasarlanmış, benzerine kolay rastlanmayacak bir polisiye. Okuduktan sonra, ne oranda gözlemlediğimizi ya da gözlemlendiğimizi değişik bir açıdan sorgulamadan duramayacağımız bir kitap.

--reklam--

Gözlemcileri Gözlemleyenin Gözlemi Alıntıları - Sözleri

  • (...) hiçbir insanın kendi kendisiyle özdeş olmadığını, çünkü insanın zamana bağlı olduğunu, tam olarak söylemek gerekirse her saniye bir öncekinden başka bir insan olduğunu söyleyerek, kimi zaman kendisinin her sabah başka birisi olduğu duygusuna kapıldığını, sanki başka bir Ben'in önceki Ben'i kovarak şimdi kendi beynini ve böylelikle de belleğini kullanıyormuş izlenimi edindiğini, bu yüzden her türlü gerçekliğin ötesinde yer alan ve her türlü varoluşsal arızadan uzakta duran mantıkla ilgilendiği için mutlu olduğunu, (...)
  • (...) karısını sevdiğine inandığını ve bu inancını hâlâ koruduğunu, ama insanın birisini sevdiği sanısına kolaylıkla kapılabildiğini, aslında yalnız kendi kendini sevdiğini, (...)
  • “Ne gelecek? Gelecek ne getirecek? Bilmiyorum, hiçbir şey sezmiyorum. Bir örümcek, belirli bir noktadan hedefine doğru indiğinde, önünde hep ne denli çırpınsa da ayağını basamayacağı boş bir uzam görür. Benim durumum da böyle: Önümde hep boş bir uzam; beni öne doğru götürense, arkamda kalmış bir sonuçtur. Bu yaşam ters ve dehşet verici, dayanılacak gibi değil.”
  • “Ne gelecek? Gelecek ne getirecek? Bilmiyorum, hiçbir şey sezmiyorum. Bir örümcek, belirli bir noktadan hedefine doğru indiğinde, önünde hep, ne denli çırpınsa da ayağını basamayacağı boş bir uzam görür. Benim durumum da böyle; önümde hep boş bir uzam, beni öne doğru götüren ise, arkamda kalmış bir sonuçtur. Bu yaşam ters ve dehşet verici, dayanılacak gibi değil.” Kierkegaard
  • (...) insanın bir yanılsama olduğunu, yoksa kendisinin ruhsuz bir makine, bir kamera, bir bilgisayar ya da bir hayvan olacağını söylemişti, (...)
  • (...) Gözlemlenen bir tanrının artık bir tanrı olamayacağını, tanrının gözlemlenemeyeceğini, tanrının özgürlüğünün gizli saklı bir tanrı olmasından kaynaklandığını ve insanların özgürsüzlüğünün de gözlemleniyor olmalarından kaynaklandığını, ancak kimin tarafından gözlemlendiğinin ve gülünç duruma düşürüldüğünün ise daha da korkunç olduğunu, (...)
  • “...hayat karşısında gerçekten çaresiz mi olduğunu yoksa bu çaresizliği yalnızca oynuyor mu olduğunu kimsenin bilmediği...”
  • Hiçbir insanın kendi kendisiyle özdeş olmadığını, çünkü insanın zamana bağlı olduğunu, tam olarak söylemek gerekirse her saniye bir öncekinden başka bir insan olduğunu söyleyerek, kimi zaman kendisinin her sabah başka birisi olduğu duygusuna kapıldığını, sanki başka bir Ben'in önceki Ben'i kovarak şimdi kendi beynini ve böylelikle de belleğini kullanıyormuş izlenimi edindiğini, bu yüzden her türlü gerçekliğin ötesinde yer alan ve her türlü varoluşsal arızadan uzakta duran mantıkla ilgilendiği için mutlu olduğunu,......
  • Gerçek eğitimin üstesinden gelinmek istenen dünyadan nasıl yararlanalıcağını öğrenmek olduğunu kavramıştı...
  • ...karısını sevdiğine inandığını ve bu inancını hâlâ koruduğunu, ama insanın birisini sevdiği sanısına kolaylıkla kapılabildiğini, aslında yalnız kendi kendini sevdiğini...
  • ...hala iki özdeş A olabileceğine göre, A=A tümcesinin, doğru olup olmadığı problemiyle uğraştığını, nasıl olursa olsun, gerçeklikle ilişkilendirildiginde bu tümcenin anlamsız olduğunu, hiçbir insanın kendi kendisiyle özdeş olmadığını, çünkü insanın zamana bağlı olduğunu, tam olarak söylemek gerekirse her saniye bir öncekinden başka bir insan olduğunu söyleyerek, kimi zaman kendisinin her sabah başka birisi olduğu duygusuna kapıldığını, sanki başka bir Ben’in önceki Ben’ini kovarak şimdi kendi beynini ve böylelikle de belleğini kullanıyormuş izlenimini edindiğini...
  • Uyanması gün ortasını bulmuştu, belki de kapı artık çarparak açılıp kapanmadığı için, gün ışığının içeriye güçlükle sızabileceği denli kirli pencereden, taşlı çalılıklarla kaplı ve boğazlarla dolu bir arazi, arazinin ardında ansızın yükselen dik bir dağ sırtı, sırtın buzul yamaçlarına ve çatlaklarına takılıp kalmış, zirveyi örten ve güneş ışığında kaynıyormuş izlenimi uyandıran bir bulut gördü...
  • ...depresyonun yaşamın anlamsızlığına, yaşamın anlamının yaşamın kendisi olduğuna ve bu yüzden yaşamın ilkesel olarak katlanılamaz oluşuna ilişkin, yaşamın kendisine sıkı sıkıya bağlı kavrayışın yol açtığı psikosomatik bir görüngü olarak tanımlandığını...
  • ...hiçbir insanın kendi kendisiyle özdeş olmadığını, çünkü insanın zamana bağlı olduğunu, tam olarak söylemek gerekirse her saniye bir öncekinden başka bir insan olduğunu söyleyerek, kimi zaman kendisinin her sabah başka birisi olduğu duygusuna kapıldığını, sanki başka bir Ben’in önceki Ben’ini kovarak şimdi kendi beynini ve böylelikle de belleğini kullanıyormuş izlenimini edindiğini...

--reklam--

Gözlemcileri Gözlemleyenin Gözlemi İncelemesi - Şahsi Yorumlar

Dürrenmatt'ın uzun öykü olarak yazdığı, hatta tek cümlelik bölümlerinden ötürü bize uzun bir roman okuyormuş hissi veren Gözlemcileri Gözlemleyenin Gözlemi bir psikiyatristin karısının ortadan kaybolmasıyla başlar. Psikiyatrist karısının kaybından, kısa sürede ortaya çıkan ölümünden kendisini sorumlu tutar. Karısını kendi gözünden bir gözlenen yerine koyar ve karısı onu bu sebeple terk eder. Karısını hala gözlenen bir nesne konumuna koymamak için onu aramaya dahi çıkmamıştır. Bu anlamda kitap gözlenen ve gözlemci üzerine kurulu paradokslarla doludur. Her bir eylem yeni bir gözlenen- gözlemci ikiliğini doğurur. Psikiyatrist karısının ölümü üzerinde gözlemci konumundayken rolünün ağırlığını bir başkasına yüklemek ister. Bir film yönetmeni olan F.'den karısının ölümü üzerine bir cinayet filmi çekmesini ister. Psikiyatrist gözlemci konumundan çekilir, gözlemci olma görevi artık F.'dedir. Fakat psikiyatrist kendi rolünden kurtulamaz, o artık gözlemciyi gözlemleyen bir gözlemcidir. Bir kamera, rollerin değişmesini sağlamaz, onları derinleştirmeye yarar. Bir olaya dair ortaya çıkacak kamera görüntüleri yalnızca gerçek gözlemciyi vicdani sorumluluğundan kurtarır, aynı yere bakan bir kameranın gözleri psikiyatriste kendi gözlerinden daha güvenli gelir. F. ise başlangıçta görevini yapan, gözlemci rolünü almış birisidir yalnızca. Fakat mantıkçı D. ile görüşmesi onu tüm rolleri sorgulamaya iter. Görevi karşısında verdiği tepkilerin bile rolünün bir parçası olup olmadığını sorgulamaya başlar. Yaşananlar karşısında gerçekten çaresiz midir, yoksa bu his de oyunun bir parçası mıdır? Gözlenen-gözlemci ikiliği bilimsel ve felsefi sahalarda çoğu durumda bir sorun olarak kendini gösterir. Gözlemci ve gözlenenin devamlı birbirine dönüşen rolleri kuantum fiziğinden, gündelik dil felsefesine kadar uzanan problem alanına girer. Dürrenmatt bu soruna daha edebi yaklaşır elbette fakat onun cümleleri gözlemci sorununa karşı akıl yürütmek için pek elverişlidir. Gözlemciyi gözlemleme serüveni ilk olarak F. ile D.'nin konuşmalarında kendini belli eder. D.'nin işaret ettiği gibi, uzun süre gözlemlenen konumunda bulunan kişi bir süre sonra gözlemcinin gözünde somut varlığını terk etmeye başlar. Gözlemleniş, soyutlanıştır. Gözlemlenen veya gözlemci fiilen birbirlerinin rollerine girebilseler de ideada bu pek mümkün olmaz. Gözlemci kendi gözleminde gözleneni giderek soyutlarken rollerdeki somut değişiklik sonucu gözlemci konumuna geçmiş gözlenen de aynı soyutlamayı yapar. Fakat başlangıçta fiili bir rol değişimi söz konusudur. Bu değişimden önce de rollerin fark edilmesi gerçekleşir. Psikiyatristin ölen karısı güncesinin sonuna ''Gözlemleniyorum.'' cümlesini iliştirir ve kaçış başlar. Küçücük bir an için bile olsa gözlemlenmek, birisinin anlık bakışını üzerinde hissetmek insanın kendisini bir nesne konumunda hissetmesi için yeterlidir. Fakat bu anlar o kadar kısadır ki insan fark etmeden geçer. Ancak uzun gözlemlerin yarattığı nesneleştirme ve soyutlama sorunlarının gözlenen için de gözlemci için de etkileri çok büyüktür. Gözlenen bulunduğu nesne konumundan uzaklaşmak için çözümü gözlemciden kaçmakta bulur ancak kaçış daha büyük problemleri beraberinde getirecektir. Gözlenen kişinin artık bir gözlemcisi yoktur, yalnızdır. Dolayısıyla zaman içinde kendi kendisinin hem gözleyeni hem de gözleneni olacaktır ki bu da psikiyatristin karısını sona götüren şeydir. Onun sonu böylece bize en küçük gözlemcimizin olmadığı dünyanın kendi kıyametini kendisinin hazırlayıp hazırlamayacağı sorusunu düşündürür. Gözlemlenmek bir anlamda insana aradığı anlamı bulduğunu hissettirir. Bir anlam uğruna gerçekleştirilen bir gözlem söz konusuysa, aynısı gözlemci için de geçerlidir. Psikiyatristin karısını bir psikiyatri nesnesi yapması gibi karısı da onu bir nefret nesnesi haline getirmiştir. Psikiyatrist, cinayeti filme çevirmeyi isterken o anlama bir de gözlemlenen konumundan katılmak ister. Kameranın kadrajına bu sefer kendisi de girecektir. Gözlemlendiğinin bilincinde olma öfkesini kendisi de tadacaktır. Hikayeye katılan Polyphem isimli bir çeşit Tanrı da psikiyatristi gözlemleyen kameranın gözlemcisi olacaktır şimdi. Bu bir çeşit devrik tanrı başka bir tanrıyı, o bir başkasını, o da bir diğerini getirecek, tanrılar da birbirini gözlemleyecek ve bu bizi hikayenin en başına götürecek. Çünkü, gözlemcinin de, gözlemlenenin de, gözlemin de daimi sonu budur. Hepsinin önünde boş bir uzam vardır, bu uzamı roller arası karışıklıklar, gözlemci zincirleri doldurur. Aslında tüm rolleri sona götüren şey, Kierkegaard’ın da söz ettiği gibi, arkada kalmış bir sonuç; birbirlerinin yokluğudur. (Başak)

Bu kadar az sayfalı, incecik bir kitabın bitmek bilmezligini yaşadım. Nokta kullanmayacağım diye direten yazar sayfalara (kendince) bir cümleyi sığdırmış. Böyle olunca cümlenin sonuna gelene kadar başı kayboluyor. Hafızasına, dikkatine, odaklanmayı bilene okumada başarılar. Beni çok yordu. Ne gerek vardı bayım? (Esra)

Biri Bizi Gözetliyor: Birkutukitap’ın Ocak ayı kutusunda yer alan bu kitabı oldukça ilginç buldum. 24 bölümden oluşuyor ve o bölümlerde yazılanlar sayfalarca virgülle birbirine bağlı ancak bölüm sonunda nokta geliyor. Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar kitabının yaklaşık 70 sayfada hiç noktalama işareti yoktu onu andırdı bu yönüyle. İşlenen bir cinayetin ardından yaşanılanlar anlatıyor. Herkesin aslında bir gözlemleyen ve gözlemlenen olduğunu belirtiyor. “.. yalnızca her gözlemlenenin bir gözlemleyeni olduğu, bu gözlemleyenin şimdi gözlemlenen tarafından gözlemlendiğinde kendisinin de bir gözlemlenene dönüştüğü yolundaki mantıksal saptamanın kanıtlanmış olduğu,” Kitabı okuduğunuz süre boyunca dikkatinizi tamamiyle kitaba vermeniz gerekir yoksa anlaşılması çok güç olur. Başta da söylediğim gibi farklı, ilginç bir tarzı vardı yazarın merak edenlere okumalarını tavsiye ederim. (Şeyda)

--reklam--

Gözlemcileri Gözlemleyenin Gözlemi PDF indirme linki var mı?

--reklam--

Friedrich Dürrenmatt - Gözlemcileri Gözlemleyenin Gözlemi kitabı için internette en çok yapılan aramalardan birisi de Gözlemcileri Gözlemleyenin Gözlemi PDF linkidir. İnternette ücretli olarak satılan çoğu kitabın PDFleri bulunmaktadır. Ancak bu PDF'leri yasal olmayan yollarla indirmek ve kullanmak hem yasalara hem de ahlaka aykırıdır. Yayın evlerinin sitesinden PDF satılıyorsa indirebilirsiniz.

Kitabın Yazarı Friedrich Dürrenmatt Kimdir?

1921'de Bern kantonuna bağlı Konolfingen'de doğdu. Bir Protestan papazın oğlu olan Dürrenmatt, Zürich'te başladığı üniversite öğrenimini yarım bırakıp Bern'e dönerek burada da felsefe, edebiyat ve doğa bilimleri öğrenimi gördü. Bu yıllarda Kierkegaard, Aristophanes ve George Helm gibi isimleri okumaya başladı. İlk oyunu olan Komedi ne yayınlandı ne de oynandı. O hiç umudunu yitirmeyerek çalışmalarını sürdürdü ve savaş sonrasında ilk başarılı oyunu olan Kayıtta Var'ı yazdı.

1948 yılında sahneye konan ikinci oyunu Kör'de yine İncil dilinin etkisi vardır. 1948 yılında yazdığı ancak 1958'de basılan Büyük Romulus oyunuyla komediye yöneldi. Bay Mississippi'nin Evliliği (1952) oyunuyla dinsel ve Marksist ideolojilerin anlamsızlığını sergilemek istedi. 1954'te Babil'e Bir Melek İniyor'u yazan yazara dünya çapında ününü ise Yaşlı Kadının Ziyareti (1956) adlı oyun getirdi. Bu başarılı oyunu izleyen 5. Frank (1960) beğenilmese de 1962 yılında yazdığı Fizikçiler geniş yankı uyandırdı.

Tiyatro oyunların yanında polisiye olarak adlandırılabilecek türde eserler de vermiştir: Adalet, Yagıç ve Celladı, Yemin gibi.

--reklam--

Friedrich Dürrenmatt Kitapları - Eserleri

  • Yargıç ve Celladı
  • Fizikçiler
  • Gözlemcileri Gözlemleyenin Gözlemi
  • Yunanlı Bir Kız Aranıyor
  • Büyük Romulus
  • Şüphe
  • Yemin
  • Der Besuch Der Alten Dame
  • Duruşma Gecesi ve Yıkılış / Yönetmen
  • Uyarca
  • Beşinci Frank
  • Adalet
  • Babil'e Bir Melek İniyor
  • Duruşma Gecesi
  • Tiyatronun Sorunları
  • Derinlikler Vadisi
  • Köpek - Tünel - Arıza
  • Stranitzky und der Nationalheld
  • Göktaşı
  • Midas Ya da Siyah Perde
  • Babil Kulesi
  • Denkanstöße
  • The Visit
  • Konularım

--reklam--

Friedrich Dürrenmatt Alıntıları - Sözleri

  • Bu devirde, suçlu değil de, suçu ortaya çıkaran yok ediliyor. (Uyarca)
  • Gülünç olaylar hayati, çoğu kez görünürde daha önemli hatta trajik olaylardan daha çok belirler. (Babil Kulesi)
  • Sezgilerim aldatmaz beni. (Beşinci Frank)
  • Maddenin bir parçası olarak sadece bir an’dan, sadece rastlantıdan başka bir şey değilim. Bu koca dünyanın ölçüye vurulamaz olanaklarından biri olan hayat da tıpkı benim gibi bir rastlantıdır –dünya güneşe biraz yakın olsa hayat diye bir şey kalmazdı– ve benim anlamım sadece bir an olmaktır. (Şüphe)
  • Ansızın gitmesi gerekti. (Yargıç ve Celladı)
  • İyi olmak kolaydır zor olan adil olmaktır. En mükemmel adalet vicdandır (Adalet)
  • Yolsuzluklara boğulmuş bir devlet, rüşvete yaslanan bir toplum ve ahmakça bir dogmatizm yeryüzünü kasıp kavururken; atomlar, moleküller, bulutsular ve karbon bileşikleri üzerine kafa yormak, namussuzluktur. (Uyarca)
  • ''Bir eşek düşünmez, itaat eder'' (Derinlikler Vadisi)
  • ...hiçbir insanın kendi kendisiyle özdeş olmadığını, çünkü insanın zamana bağlı olduğunu, tam olarak söylemek gerekirse her saniye bir öncekinden başka bir insan olduğunu söyleyerek, kimi zaman kendisinin her sabah başka birisi olduğu duygusuna kapıldığını, sanki başka bir Ben’in önceki Ben’ini kovarak şimdi kendi beynini ve böylelikle de belleğini kullanıyormuş izlenimini edindiğini... (Gözlemcileri Gözlemleyenin Gözlemi)
  • Krallar tanrıyı ilgilendirmez. Buna karşılık bir insan ne kadar yoksulsa tanrıya o kadar hoş görünür. (Babil'e Bir Melek İniyor)
  • Kendi kendine koyduğu düzencikler, kişiyi köleleştirdiğine göre; kişi bu düzenciklerini sürekli yıkmalı. (...) Boyuna yeni ideolojiler, yeni ütopyalar bulmanın bir anlamı yok. Bu konularda yeterince gevezelik edildi. (...) böylesine delice bir dünyaya da, delice yöntemler gerekir. Bizim yöntemimiz de, bütün politik sistemlere ve toplum düzenine karşı olmak. Çünkü hiçbiri hiçbir işe yaramıyor. (Uyarca)
  • Bu devirde, suçlu değil de, suçu ortaya çıkaran yok ediliyor. (Uyarca)
  • Tanrı gibi dünyayı altı günde yaratmış ve bunu iyi bulmuş olduğundarı değil, kendisi bu dünyayı birkaç daki­ kada, saniyeler içinde, daha doğrusu saliseler, daha doğru­ su salisenin yüzde, binde birlik birkaç parçası içinde, kısa­ cası ansızın, o anda, derhal yaratmış (Derinlikler Vadisi)
  • “Tüm dünya çıldırmış olmalı, öyle değil mi?” (Adalet)
  • Siz ışığımda oynaşan kelebeklerden, kaybolduğum zaman yok olacak gölgelerden başka bir şey değilsiniz. (Büyük Romulus)
  • "Sen beni öldürmeyeceksin. Seni tanıyan bir tek kişi benim, ve böylece seni yargılayabilecek olan tek kişi de. Seni yargıladım, [...], seni ölüme mahkum ettim. Bu gününün sonunu göremiyeceksin. Senin için seçtiğim cellat bugün gelecek sana. Seni öldürecek, çünkü Tanrı adına artık yapılması gereken birşey bu." (Yargıç ve Celladı)
  • Dünyada kadınların kendilerini kurban edişlerindeki çılgınlıktan daha anlamsız bir şey yoktur. (Fizikçiler)
  • “Alle Dilettanten schreiben gern. Darum schreiben einige von ihnen so gut.” (Tüm amatörler yazmayı sever. Bu yüzden bazıları çok iyi yazıyor.) (Denkanstöße)
  • . Kanun kanun değil, kudrettir; bu özdeyiş üzerlerinde ölüp gittiğimiz vâdilere yazılmıştır. Bu dünyada hiç bir şey göründüğü gibi değildir, yalandır bütün bunlar. Kanun derken kudret demek istiyoruz; kudret dediğimiz zaman da zenginliği düşünüyoruz. Zenginlik sözcüğü dudaklarımıza geldiği zaman da bu dünyanın sefahatini tatmayı, onun tadını çıkarmayı umuyoruz. Kanun sefahat. kanun zenginlik. kanun top tüfek, partiler demektir. Kanun kanundur tümcesi başlı-başına yalandır. Matematik yalan söyler. mantık. hoşgörü. sanat. hepsi yalan söyler bunların (Şüphe)
  • Öznel olan kendisini hem nesnel olarak, hem de nesnel olan olarak gösterir; bellek kurgularla çalışır, o yüzden de bir olay 'acaba'sız anlatılamaz. (Midas Ya da Siyah Perde)