Kitap Künyesi

Yazar: Elias Canetti

Çevirmen: Levent Konca

Orijinal Adı: Über Tiere

Yayın Evi: Sel Yayınları

İSBN: 9755706585

Sayfa Sayısı: 115

Hayvanlar Üzerine Ne Anlatıyor? Konusu, Ana Fikri, Özeti

Politik, oyunbaz, alet yapan, konuşan, bilen insan tanımlamalarının ortak endişesi, insanı diğer hayvanlardan ayıran özelliği bulmaktır. Peki insanın içindeki hayvan(lar) ve hayvanın içindeki insan(lar)dan bahsetmek bu kadar imkansız mıdır?

Uzun yıllarını iktidar ilişkileri ve kitlelerin davranış biçimleri üzerine düşünerek geçiren Elias Canetti için insanlarla hayvanların ilişkileri ve bunların geçirgenliği her zaman ilham kaynağı olmuştur. Ancak Nobel ödüllü yazar bu defa, hayatı boyunca hayvanlara, ama en çok da onların insanlarla arasındaki hiyerarşik ilişkiye dair tuttuğu notlar, aforizmalar, anılar, otobiyografik ögeler taşıyan kısa ancak çarpıcı öykülerle "türcülüğün" kalbine adeta bıçak saplıyor.

Canetti vahşi ve evcil insan, kılık değiştiren hayvan öyküleriyle metamorfoz hikayelerinin bir araya geldiği Hayvanlar Üzerine'de insan-hayvan, av-avcı, yetişkin-çocuk, efendi-köle gibi tahakküme dayalı ilişkileri tersyüz ederek adeta bir kıyamet sonrası atmosferi yaratıyor. Canetti yadırgatıcı ancak şiirsel diliyle insanın içindeki hayvanlara özgü vahşetin peşinde...

Hayvanlar Üzerine Alıntıları - Sözleri

  • Bir parsın yürüyüşünü gördüğümden beri, üstüme yürüme sarhoşluğu çöktü. İnsan, tüm bedensel güzellikleri ilk olarak hayvanlarda yaşıyor. Eğer hayvanlar artık var olmasaydı, kimse güzel olmazdı.
  • İnsan her zaman diğer insanların ayak seslerini kendininkinden çok dinlemiş, kendininkine değil onların ayak sesine daha çok dikkat etmiştir.
  • Geceleri büyük yükseklerde uçarak uyuyan ebabil kuşları hakkındaki o haberin beni etkileyen yönü, rüya ile uçuşun birlikteliği oldu.
  • Aşk:Kendini hiç durmadan koruyan iki başlı yılan.
  • Biz hayvanlara, onların bize olduğundan daha bağımlıyız:Hayvanlar bizim geçmişimiz, biz onların ölümüyüz. Artık var olmadıklarında, hepsini bin bir zahmetle kendi içimizden icat edeceğiz.
  • En güzel insan heykeli, onu üstünden atmış bir at olurdu.

Hayvanlar Üzerine İncelemesi - Şahsi Yorumlar

"Hayvanların olmadığı bir çocukluk neye yarar ki? Hiçbir şeye, diyor Canetti; böyle bir çocukluk yaşanmaya değmez." Çocukluğuma dair anılarıma şöyle bir baktım, var üç beş hatıram. Bir keresinde beni köpek ısırmıştı ama hiç öfkem yok köpeklere, haklıydı sabahın bir vakti yeni doğum yapmış köpeğin önünden geçip huzursuz eden bendim. En sevdiğim hayvan . Bir de . Yılanları hiç sevmem. Korkarım. Tiksinirim. Öyle bir şey. Soğuk. Ama yine de şu aşağıdaki paragraf üzdü beni. Can candır. Bunu yazarken de buz gibi oldu sırtım. "Çocuklar, eziyet etmek için, yılanları kireç dolu bir çuvala attıktan sonra su döküyor. Yanma azabı çeken yılanların tıslamasına, yılanların gülüşü adını veriyorlar." (Seren ÖZDEMİR)

Uzun zaman önce dr dodo paylaşmıştı bu kitabı. Aslında onun listesinde okuduğum tüm kitapları beğenmiş olsam da bu malesef beğenmediklerimden oldu. Yazarı Elias Canetti Nobel ödüllü ünlü bir yazar. Başka kitapları ilgi çekici olabilir ama bu çok dağınık bir kitap olmuş. Arada bir kaç hikaye güzeldi. Otobiyografik olanlar özellikle. Kitap insan yaşamında hayvanların rolünü ön plana çıkarıyor,onları düşündürtmeye çalışıyor,hatta anlamaya. (Salih Eren Karalar)

Hayvanlar üzerine yazılmış, birçok konu ve tür ile ilgili bilgileri bizlere veriyor. Yıllara göre hayvanlar hakkında almış olduğu notlar, hatıraları bize yansıtmış. Çocuklara 1-2 yaşlarından itibaren hayvan sevgisini aşılayarak, onların vicdani yönünün ağır basarak yardımsever iyi bir insan olmasını sağlayabiliriz. Kendi gözlemlerimle bu minvalde yetişmeyen çocuklar acı çektirmekten hoşlanan, kendinden başka canlıların değerli olmadığı kanısına varan, bencil bir hal alabiliyor. Kitapta yazarın farklı şehirlerdeki hayvanlarla yaşamış olduğu hatıraları ve onlara yapılan haksızlıkları gösteriyor. En iyi tarafı kendimizi hayvanların yerine koyup düşünmemizi sağlıyor oluşudur bence. Devamlı Aşk, polisiye, macera, psikolojik, tarih, araştırma v.s. kitaplarından sıkıldıysanız işinize yarayacak güzel bir eser. (Yasin Bektaş)

Kitabın Yazarı Elias Canetti Kimdir?

Elias Canetti (d. 25 Temmuz 1905 – ö. 14 Ağustos 1994), Bulgar modernist romancı, oyun yazarı, anı ve kurgusal olmayan düzyazı yazarı. EserleriniAlmanca yazan Canetti, "geniş bir bakış açısı, fikir zenginliği ve sanatsal güç ile işaretlenmiş yazıları için" 1981 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı.

Hayatı

25 Temmuz 1905'de, Rusçuk'ta (Ruse, Bulgaristan) yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğan Elias Canetti, 1905'den 1911'e kadar ailesiyle Rusçuk'ta yaşamıştır. Daha sonra aile İngiltere'ye taşınmış, babanın 1912 yılında vefat etmesiyle ise Viyana'ya gitmişlerdir. Viyana'da aile yeni bir hayata adım atarken, Canetti Ladino, Bulgarca, İngilizce ve biraz da Fransızca konuşabiliyordu. Fakat, sadece 7 yaşındayken geldiği Viyana'dan itibaren genellikle kullandığı dil Almancadır. Gelecekte kaleme alacağı önemli eserlerini de Almanca yazmıştır. Viyana'dan da taşınarak aile sırasıyla Zürih veAlmanya'yada yaşamıştır. 1924 yılında Canetti Almanya'da liseden mezun olur ve kimya eğitimi görmek için aynı yıl Viyana'ya gider. Viyana'da geçirdiği yıllarda ise ömür boyu en büyük tutkusu olacak edebiyatla ilgilenmeye başlar. Viyana Üniversitesinden 1929 yılında kimya lisansını tamamlayarak mezun olur. Daha öğrenciyken yazmaya başlamış ve Viyana'daki edebiyat çevrelerine girmiştir.

1930’ların başlarında ABD’li yazar Upton Sinclair’in yapıtlarını Almanca’ya çevirdi. 1934’te kendisi gibi yazar olan, 1963’te kaybedeceği Veza Taubner ile evlendi. Bu arada Hochzeit (Düğün) ve absürd tiyatronun ilk örneklerinden olan Die Komödie der Eitelkeit (Kibir Komedisi) adlı oyunları yazdı. 1967’de Viyana’da sahneye koyulan Die Befriesteten (Sayılı Gün) insanın öleceği zamanı tam olarak bilmesi durumunda ne olacağını sorusunu soruyordu.Nazilerin Avusturya'yı işgal etmesinden çok kısa bir süre önce Paris'e, Paris'ten de Londra'ya geçti. Hayatının büyük bir bölümünü İngiltere'de geçirdi.1970lere kadar yaşadığı İngiltere'den 1952 yılında vatandaşlık kazanmıştır. 1971’de ikinci evliliğini yapacağı, restoratör Hera Buschor’un işi gereği sık sık geldiği İsviçre’de de bir ev edindiyse de, bu döneme kadar İngiltere dışına hemen hiç çıkmadı. Yazarın Hera Buschor’dan bir kızı olduğunda yaşı altmış sekizdi. Hayatının son 20 yılını Zürih'te geçirdi ve 1994 yılında aynı kentte öldü. Elias Canetti, vasiyeti üzerine ünlü yazar James Joyce'unkinin yanına kazılan bir mezara gömülmüştür.

Başlıca Eserleri

Körleşme

Elias Canetti'nin 26 yaşında kaleme alıp 30 yaşında yayımladığı başyapıtı. Kitap 1935’te çıktı ve kısa bir süre sonra Nazi yönetimi tarafından yasaklandı. Roman yayımlandıktan sonra birçok edebiyat otoritesinin ilgisini çekmiş ve İngiltere, Fransa ve Amerika'da yoğun ilgi görmüştür. Gariptir ki, Almanca kaleme alınmış bu eser Almanya'da uzun süre ilgi görmemiş, ancak 1963'deki üçüncü baskısıyla hak ettiği üne kavuşabilmiştir. Uygarlığın yıkılışıyla insanoğlunun aşağılanması, romanın konusunu oluşturur. Körleşme,“dehşet”in romanıdır. “Yüzyılı gırtlağından yakalamaya çalışan” bu eserde Canetti, ontolojik yabancılaşmayı ve seküler dünyanın mekanik dinamiklerini romanın kahramanı, döneminin en ünlü sinoloğu olan Prof. Kien ile serimlemeye çalışır. Kendini insanlardan tamamıyla soyutlamış, insanları değersiz ve küçük gören, Viyana’da 25 bin kitabı ile beraber yaşayan, “odası dünyası kadar büyük” olan Prof. Kien’in tek tutkusu kitapları ve bilimdir. Özellikle kadınlardan nefret etmesine karşın, nasıl oluyorsa, hayatına son derece sıradan, cahil, açgözlü ve bencil bir hizmetçi kadın girer; Therese... Profesör, bu kadından kurtulmaya çalışırken, sineklerden bile değersiz bulduğu, yaşama haklarını bile fazla gördüğü insanların oyuncağı olur ve yıkıma sürüklenir.

Kitle ve İktidar

Canetti "kitle" olgusu ile ilgilenmeye daha 1925 yılında karar vermiştir. Daha sonra 1933 yılında Hitler'in Almanya'da iktidara gelmesi, Canetti'nin 1925'den beri ilgilendiği "kitle" olgusuyla "iktidar" olgusu arasındaki olası ilişkileri düşünmesine ve çözümlemeye çalışmasına neden olur. Kitle ve iktidar üzerine olan fikirlerini "Kitle ve İktidar" (Masse und Macht) ismiyle 1960 yılında yayımlamıştır. Kitabın ilk yarısı kitlenin değişik türlerinin dinamiklerinin çözümlemesine ayrılır. İkinci bölüm ise kitlenin yöneticilere neden ve nasıl itaat ettiği üzerinde yoğunlaşır. Canetti Hitler’i hükmettiği kitlenin büyüklüğünden başı dönen paranoyak bir yönetici olarak sunar. Yahudilere yapılan zulmü Almanya’nın enflasyon deneyimiyle bağlantılandırmaktadır.

Ödülleri

Canetti, Nobel Edebiyat Ödülü (1981) başta olmak üzere birçok ödül kazanmıştır. Kazandığı başlıca ödüller :

Foreign Book Prize (1949, Fransa)

Viyana Ödülü (1966)

Critics Prize (1967, Almanya)

Great Austrian State Prize (1967)

Bavarien Academy of Fine Arts Prize (1969)

Bühner Ödülü (1972)

Nelly Sachs Ödülü (1975)

Order of Merit (1979, Almanya)

Europa Prato Ödülü (1980, İtalya)

Hebbel Ödülü (1980)

Kafka Ödülü (1981)

Great Service Cross (1983, Almanya)

Elias Canetti Kitapları - Eserleri

  • Körleşme
  • Marakeş'te Sesler
  • Kitle ve İktidar
  • Hayvanlar Üzerine
  • İnsanın Taşrası
  • Sinek Azabı

  • Saatin Gizli Yüreği
  • Sözcüklerin Bilinci
  • Kurtarılmış Dil
  • Ölüm Üzerine
  • Gözlerin Oyunu
  • Edebiyatçılar Üzerine
  • Kulaktaki Meşale

  • Kulak Misafiri
  • Öbür Dava
  • Soylu Sınıfın Sonbaharı
  • İnsanın Sılası
  • Davalar
  • Günleri Sayılı Olanlar
  • Auto Da Fé

Elias Canetti Alıntıları - Sözleri

  • “Övgü, soluk almanın kuralını bozar.” (Saatin Gizli Yüreği)
  • Okumanın düzensizliği olmasa edebiyatçı da olmaz. (Edebiyatçılar Üzerine)
  • İnsanlar birbirleriyle iletişim kurmak için kıvranıp duruyor,her yolu deniyorlardı ama birbirlerini anlamayı başaramıyorlardı. Herkes yalnızca kendisini düşünüyordu. Herkes tek başınaydı,düşleri ne olursa olsun,yapayalnızlardı,ama gene de durup dinlenmeden solucan gibi kıvranıyorlardı. (Kulaktaki Meşale)
  • "Bugün nasılsınız?" "Yorgunum,” der, ister öğlenin on ikisi olsun, ister gece yarısının on ikisi, yanıt değişmez, ayrıca da yorgunluğunun nedenini mutlaka belirtir. (Kulak Misafiri)
  • Yere düşenler kendilerine geldiklerinde, artık başka bir insan olurlardı. (Kitle ve İktidar)
  • Cennette, der vicdan, doksan dokuz doğrudan çok, eğriyken doğrulmuş bir kişinin gelişine bayram edilir. (Körleşme)

  • Paradan daha kirli ne vardı? (Marakeş'te Sesler)
  • "Yere düşenler kendilerine geldiklerinde, artık başka bir insan olurlardı.." (Kitle ve İktidar)
  • Sonunda, en büyük kitle ölüler kitlesi oldu. (Kitle ve İktidar)
  • Tahminler yürütüp, sanıp durmaktansa başkalarının neler hissettiklerini bir kez olsun gerçekten bilmek fena olmazdı. (Soylu Sınıfın Sonbaharı)
  • Başarılı insan yalnızca alkışları duyar. Bunun dışında sağırdır. (İnsanın Sılası)
  • onu asla bir kişi olarak görmüyordum; kişinin karşıtıydı o. (Gözlerin Oyunu)
  • Karanlıkta sözcüklerin ağırlığı bir kat artıyor. (Marakeş'te Sesler)

  • Tanıştığın her yeni insan karşısında kapıldığın beklenti yüzünden hep çocuk kalmışsın. Ardından yaşadığın hayal kırıklığı yüzünden de hızla sinirli bir ihtiyar oldun. (Sinek Azabı)
  • “BOYUNEĞMECİ, kadere sığınır, kaçınılmaz olan ya da yazgı, onun için mutluluk kaynağıdır. Yazgıya hayır demek anlamsızdır, dolayısıyla kaçınılmaz daha ortaya çıkmadan adam evet der.” (Kulak Misafiri)
  • (…) Günümüzde, birbirinizi sevin, diyen, artık bunun için fazla zaman kalmadığını biliyor. (İnsanın Taşrası)
  • "Ötekinin bakışı benim cehennemimdir." (Soylu Sınıfın Sonbaharı)
  • . O giderken.. İçimde onun gülümsemesi ve sözcükleri vardı.. . (Saatin Gizli Yüreği)
  • ..aynılarının bastığı yere basan, bilinen, kabullenilmiş iktidar ve güç, tatmin etmez. (Soylu Sınıfın Sonbaharı)
  • Sıkıcı bulduğum yegâne insan cinsi,akrabalarım.. (Sinek Azabı)