Kızıltepe ilçesi Yüceli köyünde yaşamını sürdüren Melle Şeyhmus Can, 30 yıl önce bel fıtığı hastalığına yakalanınca 8 yıl boyunca yatağa mahkum kaldı. Can'a başvurduğu tüm doktorlar ameliyat olması gerektiğini ve felç kalma riskinin yüksek olduğu yönünde teşhis koydu. Can, doktorların öngördüğü ameliyat ve daha sonrasında felç kalma riskine karşın araştırdığı şifalı "Hermel" bitkisi sayesinde iyileşti. Can, yakalandığı bel fıtığı hastalığından dolayı 8 yıl boyunca mahkum kaldığı yataktan kurtulduktan sonra Mısır ve İran'dan getirilen kitaplar sayesinde şifalı bitkiler üzerindeki araştırmasını derinleştirdi.

Kürtçe, Türkçe, Arapça ve Farsça dillerini bilen Can, İran ve Mısır'dan getirilen kitapların yanı sıra Afrika, Çin ve çeşitli Arap ülkelerindeki şifalı bitkiler üzerinde yazılan onlarca kaynaktan da yararlandı. Üç yıl doktorlarla bilgi alışverişinde bulunan Can, yaptığı araştırmalarının ardından İstanbul'a giderek, Çinliler ile beraber araştırmalarına devam ettiğini söyledi. Daha sonra şifalı bitkiler dükkanını açtığını ifade eden Can, İstanbul'da iki yıl çalıştıktan sonra Kızıltepe'ye döndüğünü söyledi. Maddi sıkıntılarından dolayı çarşı merkezinden uzakta Tepebaşı Mahallesi'nde ara sokakta dükkan kiralamak zorunda kaldığını belirten Can, her hastalık için bitkisel ilaçların var olduğunu ileri sürdü. 111 yaşındaki annesi Heze'nin bir yıl önce dizlerindeki rahatsızlığından dolayı yürüyemez hale geldiğini söyleyen Can, aynı şikayetleri olan eşi Beze'nin de şifalı bitkiler ilaçlarıyla iyileştiğini ve rahatlıkla yürüyebildiğini iddia etti.

Şifalı bitkiler Mardin'de yetişiyor
Can, hastalıkların iyileşmesinde kullanılan şifalı bitkilerin bir kısmının Mardin'in Xurs, Sultan Şeyhmus ve Kızıltepe'nin Başdeğirmen (Emrûd) köyünün yanı sıra Nusaybin ile Dargeçit ilçeleri ve Sürgücü beldesinde yetiştiğini dile getirdi. Can, bahçelerde süs olarak yetiştirilen "Biberiye" diye bilenen çiçeğin hastalıkların tedavisinde en çok kullanılan bitki olduğunu belirtti. 500'den fazla şifalı bitkiyle hastalıklara şifa dağıttığını söyleyen Can, Kürtçe isimleri Guharok, Pele Dara Kudrete, Taliya Kewa, Gezgek, Centiyan, Kentriyon, Zahtel, Hebilxar adlı bitkilerin en çok kullanılan şifalı bitkiler olduğunu aktardı.

Hastalar iyileşti
Şeyhmus Kapan (63) ismindeki yurttaş, dizlerindeki rahatsızlıktan dolayı yürümekte güçlük çektiğini belirterek, şifalı bitkiler sayesinde dizindeki ağrıların geçtiğini ve rahat bir şekilde yürüdüğünü söyledi.