Kum fırtınası nedir, nasıl oluşur? Türkiye'de en çok etkilenen yerler neresi?

Kum fırtınaları, atmosferde en yaygın görülen aerosol türlerinden biri olan mineral toz partiküllerinin (çöl tozlarının) kuvvetli rüzgârların etkisiyle havaya karışması sonucu oluşan doğal olaylardır. Kurak ve yarı kurak bölgelerde, gevşek kum ve toz parçacıkları şiddetli rüzgârlarla yerden koparak atmosferin üst katmanlarına kadar yükselebilir. Daha büyük tanecikler kaynak bölgesine yakın alanlara çökerken, daha küçük parçacıklar binlerce kilometre taşınarak farklı kıtalara ulaşabilir.

Dünyadaki başlıca toz kaynakları arasında Afrika'daki Sahra Çölü, Arabistan Yarımadası, Asya'daki Gobi ve Taklamakan çölleri ile Güney Amerika ve Avustralya'daki çöl bölgeleri yer alır. Özellikle Sahra'dan atmosfere karışan çöl tozlarının uzun mesafeler kat ederek Atlas Okyanusu'nu aşıp Amazon Yağmur Ormanları'na kadar ulaştığı ve içerdiği mineraller sayesinde doğal gübreleme etkisi oluşturduğu bilinmektedir.

Bununla birlikte kum ve toz fırtınaları, hava kalitesini düşürerek insan sağlığını olumsuz etkileyebilir. Özellikle astım ve KOAH gibi solunum yolu hastalıkları bulunan kişiler ile çocuklar, yaşlılar ve hamileler için risk oluşturur. Ayrıca görüş mesafesini azaltması nedeniyle hava, kara ve deniz ulaşımında aksamalara yol açabilir ve günlük yaşam ile ekonomik faaliyetleri de olumsuz etkileyebilir.

EN FAZLA ETKİLENEN YERLER

“Tozlu Kuşak” olarak ifade edilen Afrika, Orta Doğu ve Asya Çöllerinin neredeyse tam ortasında yer alan Türkiye, dünyadaki en önemli iki toz kaynağı olan Afrika ve Orta Doğu kaynaklı çöl tozlarının etkisi altında bulunmaktadır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile İç Anadolu Bölgesinin Konya, Karaman, Niğde ve Nevşehir civarları toz taşınımının en fazla etkilediği yörelerimizdir.